Aynı teste Mac de katıldı: M4 Pro, RTX 5090 ve Ryzen AI Max+ 395
Aynı Gemma 4 26B-A4B, 9 Türkçe görev: üretim ortancası M4 Pro 51,2, RTX 5090 210,4, Ryzen 43,5 token/sn. Mac boşta değildi; üç özet yanıtı yarım kaldı.
Donanım
- M4 Pro MacBook Pro · 48 GB birleşik bellek · macOS / Metal
- Ryzen AI Max+ 395 · 128 GB birleşik bellek · Radeon 8060S · Ubuntu / Vulkan ve ROCm
- Tek RTX 5090 · 32 GB · CUDA · önceki ölçümde 450 W güç sınırı
Yazılım ve ölçüm
- Gemma 4 26B-A4B · UD-Q4_K_M GGUF · llama.cpp b11803 (a37cc4610)
- 9 Türkçe görev × 3 tekrar · sıcaklık 0 · top_k 1 · seed 42 · bağlam 16.384 · düşünme dahil 2.048 token · cache_prompt=false
- Mac serisi 1 Kasım 2026, arka planda fotoğraf analizi sürerken; RTX 5090 ve Ryzen kayıtları 26 Ekim 2026
Bu yazı, RTX 5090 ve Ryzen AI Max+ 395 karşılaştırmasının bağımsız devamı. Önceki yazıyı değiştirmek yerine M4 Pro’nun aynı görevlerdeki kayıtlarını ayrı ele alıyorum. Bu tek modelde üretim hızının ortancası Mac’te 51,2 token/sn; Ryzen’de Vulkan ile 43,5, ROCm ile 34,4; RTX 5090’da 210,4 token/sn çıktı. Bunlar aynı model ve soruların farklı günlerde, farklı yazılım yollarında ölçülen sonuçları. Yalnız çipin hızını ayıran kontrollü bir donanım deneyi değil.
Önce önemli ayrım: bu, boşta bir Mac testi değil
Mac’in ana serisi 1 Kasım 2026 tarihli 27 istekten oluşuyor. Fotoğraf/medya analizi arka planda sürüyordu; bu yüzden “temiz, boşta test” demiyorum. Yük kaydındaki 45 örnekte CPU boşta oranı %49,89–%77,28 aralığındaydı. Bu oran, birleşik belleğin veya GPU’nun ne kadar meşgul olduğunu göstermiyor; yükün sonuca kaç puan etki ettiğini de ayıramıyorum. Kayıt boyunca swap kullanımı 0 MB, görevler sonrasındaki kontrolde de 0 MB. Bu, başka bellek baskısı olmadığı anlamına gelmez. Önceki Mac pilotunu ayrı tanısal seri olarak tuttum; bu tabloya karıştırmadım. Ryzen ve RTX 5090 kayıtları 26 Ekim’den; yeni ölçüm yapılmadı.
Hız var, ama hangi hız?
Bu grafikte üç cihaz, dört yazılım yolu var: Ryzen’in Vulkan ve ROCm satırları aynı cihazın ayrı koşulları. Çubuklar yalnız bu Gemma modelinin istek bazında üretim ortancalarını gösteriyor.
| Ortam | Üretim token/sn | İlk token sn | İlk görünür yanıt sn | Görünür yanıt gelen | Uzun belge girdi token/sn | 9 görev sn* | length / stop |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| M4 Pro · Metal | 51,2 | 0,37 | 21,26 | 27/27 | 677,3 | 230,8 | 3 / 24 |
| Ryzen AI Max+ 395 · Vulkan | 43,5 | 0,40 | 24,40 | 26/27 | 1025,7 | 254,9 | 2 / 25 |
| Ryzen AI Max+ 395 · ROCm | 34,4 | 0,41 | 30,73 | 27/27 | 1131,1 | 317,0 | 0 / 27 |
| RTX 5090 · CUDA | 210,4 | 0,21 | 5,41 | 27/27 | 6073,7 | 56,0 | 0 / 27 |
*Üretim, ilk token ve ilk görünür yanıt: istek bazında ortanca. İlk görünür yanıtın ortancası yalnız yanıt gelen kayıtlardan; eksik yanıtları sıfır saymadım. Belge girdisi: 3 belge isteğinin ortancası. “9 görev”, her görevin 3 tekrarındaki ortanca tam sürelerin toplamı; tek bir kesintisiz turun süresi değil. “Tam süre” akışın bitmesi, işin doğru tamamlandığı değil. Token kelime değildir; üretim hızı düşünme tokenlarını da kapsar.
Bu kayıtların üretim ortancaları bölündüğünde Mac/Vulkan 1,18; Mac/ROCm 1,49; RTX 5090/Mac 4,11 çıkıyor. Bunlar gözlenen koşul oranları; başka modellerin ya da bütün Mac’lerin hız katsayısı değil.
İlk token ile okumaya başlayabildiğim an aynı şey değil. Mac’te ilk token ortancası 0,37 saniye, ilk görünür yanıt ortancası 21,26 saniye. İstemci ttft_s alanına ilk boş olmayan düşünme veya içerik parçasını, first_visible_s alanına ilk içerik parçasını yazıyor. Model arada düşünmeye devam edebiliyor. Ayrıca bu iki ortancanın farkı, istek başına düşünme süresinin ortancası değildir.
Yanıtın gelmesi yetmiyor: özet üç tekrarda da yarım kaldı
Yeşil normal bitişi, kırmızı token sınırına takılan yanıtı gösteriyor. Normal bitiş tek başına doğru cevap demek değil; kesilme ise görevin tamamlandığını söylemeyi engelliyor.
Mac’te 27 isteğin 24’ü stop, 3’ü length ile bitti. Üç kesilme de özet görevinde: bütçe düşünme ve görünür yanıt arasında paylaşılıyor, 2.048 token dolunca ikinci madde yarım kalıyor. Her tekrarda aynı eksik metnin gelmesi, doğru cevap olduğu anlamına gelmiyor.
Gerçek istem ve gerçek çıktı — özet, Mac 1. tekrar: Aşağıdaki açılır bölümde belge dahil tam istem var; yer tutucu veya temsilî tekrar değil.
Özet isteminin tamamı ve kesilmiş gerçek yanıt
Aşağıdaki metni tam olarak 3 madde hâlinde özetle. Her madde "- " ile başlasın ve 20 kelimeyi geçmesin. Madde dışında hiçbir şey yazma.
METİN:
1538 yılında Hassa başmimarı olan Sinan, başmimarlık görevini Kanuni Sultan Süleyman, II. Selim ve III. Murat zamanında 49 yıl süre ile yapmış Mimar Sinan'ın, mimarbaşılığa getirilmeden evvel yaptığı üç eser dikkat çekicidir. Bunlar: Halep'te Husreviye Külliyesi, Gebze'de Çoban Mustafa Külliyesi ve İstanbul'da Hürrem Sultan için yapılan Haseki Külliyesidir. Halep'teki Hüsreviye Külliyesinde, tek kubbeli cami tarzı ile, bu kubbenin köşelerine birer kubbe ilave edilerek yan mekânlı cami tarzı birleştirilmiş ve böylece Osmanlı mimarlarının İznik ve Bursa'daki eserlerine uyulmuştur. Külliyede ayrıca, avlu, medrese, hamam, imaret ve misafirhane gibi kısımlar bulunmaktadır. Gebze'deki Çoban Mustafa Paşa Külliyesinde renkli taş kakmalar ve süslemeler görülür. Külliyede cami, türbe ve diğer unsurlar ahenkli bir tarzda yerleştirilmiştir. Mimar Sinan'ın İstanbul'daki ilk eseri olan Haseki Külliyesi, devrindeki bütün mimari unsurları taşımaktadır. Cami, medrese, sübyan mektebi, imaret, darüşşifa ve çeşmeden oluşan külliyede cami, diğer kısımlardan tamamen ayrıdır, Mimar Sinan'ın Mimarbaşı olduktan sonra verdiği üç büyük eser, onun sanatının gelişmesini gösteren basamaklardır. Bunların ilki İstanbul'daki Şehzade Camii ve külliyesidir. Dört yarım kubbenin ortasında merkezi bir kubbe tarzında inşa edilen Şehzade Camii, daha sonra yapılan bütün camilere örnek teşkil etmiştir. Süleymaniye Camii, Mimar Sinan'ın İstanbul'daki en muhteşem eseridir. Kendi tabiriyle kalfalık döneminde, 1550-1557 yılları arasında yapılmıştır.
Mimar Sinan'ın en büyük eseri ise, 86 yaşında yaptığı ve "ustalık eserim" diye takdim ettiği, Edirne'deki Selimiye Camiidir (1575). Mimarbaşı olduğu sürece birbirinden çok değişik konularla uğraştı. Zaman zaman eskileri restore etti. Bu konudaki en büyük çabalarını Ayasofya için harcadı. 1573'te Ayasofya'nın kubbesini onararak çevresine, takviyeli duvarlar yaptı ve eserin bugünlere sağlam olarak gelmesini sağladı. Eski eserlerle abidelerin yakınına yapılan ve onların görünümlerini bozan yapıların yıkılması da onun görevleri arasındaydı. Bu sebeplerle Zeyrek Camii ve Rumeli Hisarı civarına yapılan bazı ev ve dükkânların yıkımını sağladı. İstanbul caddelerinin genişliği, evlerin yapımı ve lağımların bağlanmasıyla uğraştı. Sokakların darlığı sebebiyle ortaya çıkan yangın tehlikesine dikkat çekip bu hususta ferman yayınlattı. Günümüzde bile bir problem olan İstanbul'un kaldırımlarıyla bizzat ilgilenmesi çok ilgi çekicidir. Büyükçekmece Köprüsü üzerinde kazılı olan mührü, onun aynı zamanda mütevazı kişiliğini de yansıtmaktadır. Mühür şöyledir:
"El-fakiru l-Hakir Ser Mimaranı Hassa"(Değersiz ve muhtac kul, Saray özel mimarlarının başkanı)
Eserlerinin bir kısmı İstanbul'dadır. 1588'de İstanbul'da vefat eden Mimar Sinan, Süleymaniye Camii'nin yanında kendi yaptığı sade türbeye defnedilmiştir.
Mimar Sinan Türbesi, İstanbul Müftülüğünün sütunlu kapısından çıkınca hemen solda, iki caddenin kesiştiği noktada Fetva Yokuşu başında sağda, Süleymaniye Camii'nin Haliç duvarının önünde, beyaz taşlı sade bir türbedir. Mezarı 1935 yılında Türk Tarihini Araştırma Kurumu üyeleri tarafından kazılmış ve kafatası incelenmek üzere alınmış ancak sonraki restorasyon kazısında kafatasının yerinde olmadığı görülmüştür.
1976'da Uluslararası Astronomi Birliği'nin aldığı kararla Merkür'deki bir krater Sinan Krateri olarak isimlendirilmiştir.
- Mimar Sinan, 49 yıl başmimarlık yaparak Şehzade, Süleymaniye ve Selimiye gibi eşsiz eserler bırakmıştır.
- Ayasofya restorasyonu ve İstanbul'un şehir düzenlemeleri gibi pek çok teknik alanda çalış
Küçük görevlerde somut sonuç
Hesap sorusunda Mac’in üç cevabı da 360 TL, saat sorusunda üçü de 11:12. Rezervasyon JSON’unda isim, tarih, saat, şube, kişi sayısı, telefon ve vejetaryen notu üç tekrarda da doğru. Yazım düzeltme, e-posta ve belgedeki beş yanıt mevcut metin kurallarını geçti. Çeviriyi puan toplamına katmadım: Mac’in üç tekrarı aynı metin ve “ferman yayınlattı” ifadesini “had a decree issued” diye aktarıyor.
Metinden JSON çıkarma — tam istem, Mac 1. tekrarın değiştirilmemiş yanıtı:
Aşağıdaki mesajdan rezervasyon bilgilerini çıkar ve YALNIZCA geçerli bir JSON nesnesi döndür (açıklama, kod bloğu işareti yok). Alanlar: ad_soyad (metin), tarih (YYYY-AA-GG), saat (SS:DD, 24 saat), sube (metin), kisi_sayisi (tam sayı), telefon (yalnız rakamlar, 11 hane), notlar (metin).
MESAJ:
Merhaba, ben Ayşe Demir. 14 Kasım 2026 Cumartesi öğleden sonra iki buçukta Kadıköy şubenizde üç kişilik masa ayırtmak istiyorum, telefonum 0532 418 27 90. Bu arada içimizden biri vejetaryen.
{
"ad_soyad": "Ayşe Demir",
"tarih": "2026-11-14",
"saat": "14:30",
"sube": "Kadıköy",
"kisi_sayisi": 3,
"telefon": "05324182790",
"notlar": "İçimizden biri vejetaryen."
}
Hesap problemi — tam istem, Mac 1. tekrarın değiştirilmemiş yanıtı:
Bir kırtasiye 40 TL'lik defterlerde kampanya yapıyor: her 4 defterlik grupta 4. defter %50 indirimli. Kampanya her tam 4'lü grup için ayrı ayrı geçerli, gruba girmeyen defterler tam fiyat. Ali 10 defter alıyor. Ali toplam kaç TL öder? Kısaca hesapla ve son satıra yalnızca "CEVAP: <sayı>" yaz.
10 defterin içinde 2 adet tam 4'lü grup ve 2 adet tekli defter vardır.
- Her 4'lü grup için: (3 x 40 TL) + (1 x 20 TL) = 140 TL
- 2 grup için: 2 x 140 TL = 280 TL
- Kalan 2 defter için: 2 x 40 TL = 80 TL
- Toplam: 280 TL + 80 TL = 360 TL
CEVAP: 360
Kod görevinde Mac’in üç çıktısı aynı. Statik okumada önce işareti ayırıyor, mutlak değeri iki ondalık haneye yuvarlıyor, tam kısma binlik ayırıcı ekliyor ve “TL” ile birleştiriyor. Kod yalnız sözdizimi ağacına ayrıldı; üretilen fonksiyon çalıştırılmadı. Bu nedenle Mac için “8/8 çalışma testi geçti” veya eski çalıştırmalı puanla eşdeğer yeni bir toplam yazmıyorum. Vulkan’ın üçüncü kod yanıtı ise kapanmayan kod bloğuyla yarım kalmış.
Kod — tam istem ve Mac 1. tekrarın tam çıktısı (çalıştırılmadı):
Python ile `tl_bicimle(tutar)` adında bir fonksiyon yaz. Sayıyı Türk para biçiminde metne çevirsin: binlik ayırıcı nokta, ondalık ayırıcı virgül, her zaman 2 ondalık hane (yuvarlayarak), sonunda boşluk ve TL. Negatif sayılar başta eksi işaretiyle yazılsın. Örnek: 1234.5 -> "1.234,50 TL", -0.5 -> "-0,50 TL". Yalnızca tek bir ```python kod bloğu ver, açıklama yazma, dış kütüphane kullanma.
```python
def tl_bicimle(tutar):
is_negative = tutar < 0
abs_tutar = abs(tutar)
# Sayıyı 2 ondalık basamakla stringe çevir (yuvarlama dahil)
s = "{:.2f}".format(abs_tutar)
integer_part, decimal_part = s.split('.')
# Binlik ayırıcıyı nokta yapmak için önce virgül kullanıp sonra değiştiriyoruz
formatted_int = "{:,}".format(int(integer_part)).replace(',', '.')
sign = "-" if is_negative else ""
return f"{sign}{formatted_int},{decimal_part} TL"
```
Puanları aynı ölçekte tutmak
| Ortam | Bu yazıda güvenli metin kontrolleri (kod ve çeviri hariç) | Kodun statik durumu | Önceden kaydedilmiş çalıştırmalı puan* |
|---|---|---|---|
| M4 Pro · Metal | 18/21 | 3/3 tam, sözdizimi geçerli; çalışma testi yok | Yok; yeni çalıştırma yapılmadı |
| Ryzen AI Max+ 395 · Vulkan | 20/21 | 2/3 tam, sözdizimi geçerli; çalışma testi yok | 22/24 |
| Ryzen AI Max+ 395 · ROCm | 21/21 | 3/3 tam, sözdizimi geçerli; çalışma testi yok | 24/24 |
| RTX 5090 · CUDA | 21/21 | 3/3 tam, sözdizimi geçerli; çalışma testi yok | 24/24 |
*Eski puanlar scored.csv içinden yalnız okundu; 8 görev × 3 tekrar ve kodun eski 8 durumluk çalışma testini içeriyor. Yeni 21’lik metin kontrolüyle aynı ölçek değil. Eski puanlayıcının Türkçe İ normalizasyonu korunuyor. Kurallar sınırlı: e-posta kontrolü bütün anlamı değil konu/no/kod/indirim/özür/uzunluğu; belge kontrolü JSON ve anahtar yanıtları arıyor. Bu küçük görev seti genel model kalitesi ölçüsü değil.
Mac’te görünür yanıtlar 9 görevin 9 tanesinde üç tekrarda da birebir aynı. Ryzen/Vulkan’da 5/9, ROCm’da 9/9, CUDA’da 9/9. Sıcaklık 0 ve aynı seed, farklı backend’lerde aynı metni garanti etmiyor. Farkın nedenini bu kayıtlardan tek başına çipe, yüke veya sürücüye bağlamıyorum.
Benim için sonuç, yöntem ve sınırlamalar
Bu Mac, arka planda başka işler sürerken bu tek Gemma modelinde yukarıdaki üretim hızına ulaştı; ama üç maddelik özet isteğini üç kez de bitiremedi. Dolayısıyla önceki metindeki “cevapların doğruluğu bilgisayara göre değişmiyor” ifadesini kesin bir kural gibi okumamak gerekiyor: model dosyası aynı olsa bile backend, sayısal işlem yolu ve token bütçesiyle ortaya çıkan metin değişebiliyor.
- Bu yazı yalnız Gemma 4 26B-A4B UD-Q4_K_M için. Mac’te Gemma 4 31B, LFM2.5 veya gpt-oss ölçülmüş sayılmaz. M4 Pro sonucu tüm Mac ailesine genellenmez.
- Günler, işletim sistemleri, backend’ler ve arka plan yükleri farklı. Farklar saf donanım kazancı değildir. Boşta tekrara göre ne kadar değişeceği bilinmiyor.
- İstem, istek gövdesi, bağlam, build, model dosya adı ve girdi token sayıları eşleşiyor; istek önbelleği bütün ana kayıtlarda sıfır. JSONL kayıtlarında GGUF dosyasının SHA256 değeri yok: yalnız dosya adından bütün cihazlarda dosya baytlarının eşliğini yeniden doğruladım demiyorum.
- Mac repeat serisi için ayrı tam sunucu argüman dökümü bu kanıt klasöründe yok. Pilot sunucu günlüğü tek slot/16.384 bağlam gösteriyor; bunu bağımsız repeat argüman kanıtı gibi sunmuyorum.
- Swap 0 sonucu yalnız gözlenen anlar için. Elektrik, termal sınırlama, pilde/prizde fark, fiyat/performans veya çok kullanıcılı hizmet ölçülmedi.
Bütün gerçek istemler ve görünür Mac yanıtları
Her bölümde ilk tekrarın tam görünür yanıtı var; üç tekrardaki görünür metinler aynı. Tam düşünme alanları dahil 108 ana kayıt ve 9 açılmış istem COMPARISON.json içinde duruyor. Boş çıktı ve kesilmiş metinler onarılmadı; örnekler yeniden üretilmedi. Belge kaynağı: Vikipedi Mimar Sinan, revizyon 38328473, CC BY-SA 4.0.
Özet — tam istem / Mac 1. tekrar
Aşağıdaki metni tam olarak 3 madde hâlinde özetle. Her madde "- " ile başlasın ve 20 kelimeyi geçmesin. Madde dışında hiçbir şey yazma.
METİN:
1538 yılında Hassa başmimarı olan Sinan, başmimarlık görevini Kanuni Sultan Süleyman, II. Selim ve III. Murat zamanında 49 yıl süre ile yapmış Mimar Sinan'ın, mimarbaşılığa getirilmeden evvel yaptığı üç eser dikkat çekicidir. Bunlar: Halep'te Husreviye Külliyesi, Gebze'de Çoban Mustafa Külliyesi ve İstanbul'da Hürrem Sultan için yapılan Haseki Külliyesidir. Halep'teki Hüsreviye Külliyesinde, tek kubbeli cami tarzı ile, bu kubbenin köşelerine birer kubbe ilave edilerek yan mekânlı cami tarzı birleştirilmiş ve böylece Osmanlı mimarlarının İznik ve Bursa'daki eserlerine uyulmuştur. Külliyede ayrıca, avlu, medrese, hamam, imaret ve misafirhane gibi kısımlar bulunmaktadır. Gebze'deki Çoban Mustafa Paşa Külliyesinde renkli taş kakmalar ve süslemeler görülür. Külliyede cami, türbe ve diğer unsurlar ahenkli bir tarzda yerleştirilmiştir. Mimar Sinan'ın İstanbul'daki ilk eseri olan Haseki Külliyesi, devrindeki bütün mimari unsurları taşımaktadır. Cami, medrese, sübyan mektebi, imaret, darüşşifa ve çeşmeden oluşan külliyede cami, diğer kısımlardan tamamen ayrıdır, Mimar Sinan'ın Mimarbaşı olduktan sonra verdiği üç büyük eser, onun sanatının gelişmesini gösteren basamaklardır. Bunların ilki İstanbul'daki Şehzade Camii ve külliyesidir. Dört yarım kubbenin ortasında merkezi bir kubbe tarzında inşa edilen Şehzade Camii, daha sonra yapılan bütün camilere örnek teşkil etmiştir. Süleymaniye Camii, Mimar Sinan'ın İstanbul'daki en muhteşem eseridir. Kendi tabiriyle kalfalık döneminde, 1550-1557 yılları arasında yapılmıştır.
Mimar Sinan'ın en büyük eseri ise, 86 yaşında yaptığı ve "ustalık eserim" diye takdim ettiği, Edirne'deki Selimiye Camiidir (1575). Mimarbaşı olduğu sürece birbirinden çok değişik konularla uğraştı. Zaman zaman eskileri restore etti. Bu konudaki en büyük çabalarını Ayasofya için harcadı. 1573'te Ayasofya'nın kubbesini onararak çevresine, takviyeli duvarlar yaptı ve eserin bugünlere sağlam olarak gelmesini sağladı. Eski eserlerle abidelerin yakınına yapılan ve onların görünümlerini bozan yapıların yıkılması da onun görevleri arasındaydı. Bu sebeplerle Zeyrek Camii ve Rumeli Hisarı civarına yapılan bazı ev ve dükkânların yıkımını sağladı. İstanbul caddelerinin genişliği, evlerin yapımı ve lağımların bağlanmasıyla uğraştı. Sokakların darlığı sebebiyle ortaya çıkan yangın tehlikesine dikkat çekip bu hususta ferman yayınlattı. Günümüzde bile bir problem olan İstanbul'un kaldırımlarıyla bizzat ilgilenmesi çok ilgi çekicidir. Büyükçekmece Köprüsü üzerinde kazılı olan mührü, onun aynı zamanda mütevazı kişiliğini de yansıtmaktadır. Mühür şöyledir:
"El-fakiru l-Hakir Ser Mimaranı Hassa"(Değersiz ve muhtac kul, Saray özel mimarlarının başkanı)
Eserlerinin bir kısmı İstanbul'dadır. 1588'de İstanbul'da vefat eden Mimar Sinan, Süleymaniye Camii'nin yanında kendi yaptığı sade türbeye defnedilmiştir.
Mimar Sinan Türbesi, İstanbul Müftülüğünün sütunlu kapısından çıkınca hemen solda, iki caddenin kesiştiği noktada Fetva Yokuşu başında sağda, Süleymaniye Camii'nin Haliç duvarının önünde, beyaz taşlı sade bir türbedir. Mezarı 1935 yılında Türk Tarihini Araştırma Kurumu üyeleri tarafından kazılmış ve kafatası incelenmek üzere alınmış ancak sonraki restorasyon kazısında kafatasının yerinde olmadığı görülmüştür.
1976'da Uluslararası Astronomi Birliği'nin aldığı kararla Merkür'deki bir krater Sinan Krateri olarak isimlendirilmiştir.
- Mimar Sinan, 49 yıl başmimarlık yaparak Şehzade, Süleymaniye ve Selimiye gibi eşsiz eserler bırakmıştır.
- Ayasofya restorasyonu ve İstanbul'un şehir düzenlemeleri gibi pek çok teknik alanda çalış
Resmî e-posta — tam istem / Mac 1. tekrar
Bir müşteriye, 48213 numaralı siparişinin kargo gecikmesi yüzünden 3 gün geç teslim edileceğini bildiren kısa, kibar ve resmî bir e-posta yaz. İlk satır "Konu:" ile başlasın. Özür dile ve telafi olarak ZY10 kodlu %10 indirim ver. Toplam 120 kelimeyi geçmesin.
Konu: 48213 Numaralı Siparişinizin Teslimat Gecikmesi Hakkında
Sayın Müşterimiz,
48213 numaralı siparişinizin kargo sürecinde yaşanan bir aksaklık nedeniyle, teslimatın planlanandan 3 gün gecikmeli olarak gerçekleşeceğini üzülerek bildirmek isteriz.
Yaşanan bu gecikmeden dolayı sizden içtenlikle özür dileriz. Müşteri memnuniyetine verdiğimiz önem doğrultusunda, bu durumu telafi etmek amacıyla bir sonraki alışverişinizde kullanabileceğiniz %10 indirim kodunu aşağıda bilgilerinize sunuyoruz:
İndirim Kodu: **ZY10**
Anlayışınız ve sabrınız için teşekkür ederiz.
Saygılarımızla,
[Şirket Adı] Müşteri Hizmetleri
Metinden JSON çıkarma — tam istem / Mac 1. tekrar
Aşağıdaki mesajdan rezervasyon bilgilerini çıkar ve YALNIZCA geçerli bir JSON nesnesi döndür (açıklama, kod bloğu işareti yok). Alanlar: ad_soyad (metin), tarih (YYYY-AA-GG), saat (SS:DD, 24 saat), sube (metin), kisi_sayisi (tam sayı), telefon (yalnız rakamlar, 11 hane), notlar (metin).
MESAJ:
Merhaba, ben Ayşe Demir. 14 Kasım 2026 Cumartesi öğleden sonra iki buçukta Kadıköy şubenizde üç kişilik masa ayırtmak istiyorum, telefonum 0532 418 27 90. Bu arada içimizden biri vejetaryen.
{
"ad_soyad": "Ayşe Demir",
"tarih": "2026-11-14",
"saat": "14:30",
"sube": "Kadıköy",
"kisi_sayisi": 3,
"telefon": "05324182790",
"notlar": "İçimizden biri vejetaryen."
}
Kod yazma — tam istem / Mac 1. tekrar
Python ile `tl_bicimle(tutar)` adında bir fonksiyon yaz. Sayıyı Türk para biçiminde metne çevirsin: binlik ayırıcı nokta, ondalık ayırıcı virgül, her zaman 2 ondalık hane (yuvarlayarak), sonunda boşluk ve TL. Negatif sayılar başta eksi işaretiyle yazılsın. Örnek: 1234.5 -> "1.234,50 TL", -0.5 -> "-0,50 TL". Yalnızca tek bir ```python kod bloğu ver, açıklama yazma, dış kütüphane kullanma.
```python
def tl_bicimle(tutar):
is_negative = tutar < 0
abs_tutar = abs(tutar)
# Sayıyı 2 ondalık basamakla stringe çevir (yuvarlama dahil)
s = "{:.2f}".format(abs_tutar)
integer_part, decimal_part = s.split('.')
# Binlik ayırıcıyı nokta yapmak için önce virgül kullanıp sonra değiştiriyoruz
formatted_int = "{:,}".format(int(integer_part)).replace(',', '.')
sign = "-" if is_negative else ""
return f"{sign}{formatted_int},{decimal_part} TL"
```
Hesap problemi — tam istem / Mac 1. tekrar
Bir kırtasiye 40 TL'lik defterlerde kampanya yapıyor: her 4 defterlik grupta 4. defter %50 indirimli. Kampanya her tam 4'lü grup için ayrı ayrı geçerli, gruba girmeyen defterler tam fiyat. Ali 10 defter alıyor. Ali toplam kaç TL öder? Kısaca hesapla ve son satıra yalnızca "CEVAP: <sayı>" yaz.
10 defterin içinde 2 adet tam 4'lü grup ve 2 adet tekli defter vardır.
- Her 4'lü grup için: (3 x 40 TL) + (1 x 20 TL) = 140 TL
- 2 grup için: 2 x 140 TL = 280 TL
- Kalan 2 defter için: 2 x 40 TL = 80 TL
- Toplam: 280 TL + 80 TL = 360 TL
CEVAP: 360
Mantık sorusu — tam istem / Mac 1. tekrar
Bir duvar saati her gerçek saatte tam 2 dakika geri kalıyor. Saat pazartesi öğlen 12:00'de doğru olarak ayarlandı. Gerçek zaman salı öğlen 12:00 olduğunda bu saat ne gösterir? Kısaca açıkla ve son satıra yalnızca "CEVAP: SS:DD" biçiminde yaz.
Pazartesi öğlen 12:00'den Salı öğlen 12:00'ye kadar toplam 24 saat geçer. Saat her gerçek saatte 2 dakika geri kaldığına göre, 24 saat sonunda toplam $24 \times 2 = 48$ dakika geri kalmış olur. Gerçek zaman 12:00 olduğunda, saat 48 dakika geri kalacağı için $12:00 - 00:48 = 11:12$ gösterir.
CEVAP: 11:12
Türkçe yazım düzeltme — tam istem / Mac 1. tekrar
Aşağıdaki cümledeki yazım ve noktalama hatalarını düzelt. Yalnızca düzeltilmiş cümleyi yaz, açıklama ekleme.
herkez bu toplantıya katılcak mı bilmiyorum ama bende gelicem, yarın saat de 10 da başlıycak.
Herkes bu toplantıya katılacak mı bilmiyorum ama ben de geleceğim, yarın saat 10'da başlayacak.
Türkçe → İngilizce çeviri — tam istem / Mac 1. tekrar
Aşağıdaki paragrafı doğal bir İngilizceye çevir. Yalnızca çeviriyi yaz.
Mimar Sinan'ın en büyük eseri, 86 yaşında yaptığı ve "ustalık eserim" diye takdim ettiği Edirne'deki Selimiye Camii'dir. Mimarbaşı olduğu sürece birbirinden çok değişik konularla uğraştı; zaman zaman eskileri restore etti. Sokakların darlığı sebebiyle ortaya çıkan yangın tehlikesine dikkat çekip bu konuda ferman yayınlattı.
Mimar Sinan's magnum opus is the Selimiye Mosque in Edirne, which he completed at the age of 86 and hailed as his "masterpiece." During his tenure as Chief Architect, he dealt with a wide range of responsibilities, including the occasional restoration of historical structures. He also drew attention to the fire hazards posed by narrow streets and had a decree issued to address the issue.
Uzun belgeden soru-cevap — tam istem / Mac 1. tekrar
Aşağıda Vikipedi'nin Mimar Sinan maddesi var. YALNIZCA bu metne dayanarak soruları cevapla ve yalnızca şu anahtarlara sahip geçerli bir JSON nesnesi döndür: q1, q2, q3, q4, q5.
q1: Merkür'deki bir kratere Sinan adı hangi yıl verildi? (sayı)
q2: Van Gölü'nde Sinan kaç kadırga yaptı ve bu ne kadar sürdü? (kısa metin)
q3: Sinan'ın 86 yaşında yaptığı ve "ustalık eserim" dediği yapı hangisi ve hangi yıl? (kısa metin)
q4: Prut Nehri üzerindeki köprüyü kaç günde yaptı? (sayı)
q5: Metinde Sinan'ın yaptığı eser sayısı için birbirinden farklı iki ifade geçiyor. İkisini de yaz. (kısa metin)
METİN:
Mimar Sinan (Osmanlıca: معمار سنان; y. 1488/1490 – 17 Temmuz 1588) veya Koca Mi'mâr Sinân Ağa ya da doğum adıyla Sinaneddin Yusuf (Osmanlıca: قوجه معمار سنان آغا), Osmanlı İmparatorluğu'nda Kanunî Sultan Süleyman, II. Selim ve III. Murad dönemlerinde baş mimar, mühendis ve matematikçiydi. Edirne'deki Selimiye Camii, Büyükçekmece'deki Kanunî Sultan Süleyman Köprüsü ve Višegrad'daki Sokullu Mehmed Paşa Köprüsü dâhil olmak üzere 300'den fazla büyük yapının inşasını gerçekleştirdi. Ayrıca medreseler, külliyeler ve köprüler gibi daha küçük ölçekli projeler de tasarladı. Yetiştirdiği öğrenciler, İstanbul'daki Sultanahmet Camii ve Mostar'daki Mostar Köprüsü'nü inşa etti.
Bir taş ustasının oğlu olan Sinan, 1511'de Yavuz Sultan Selim döneminde Yeniçeri Ocağı'na alındı ve teknik eğitim görerek askerî mühendis oldu. 1514'te Çaldıran Muharebesi'ne, 1517'de ise Ridâniye Muharebesi'ne katıldı. Kanuni Sultan Süleyman döneminde Belgrad Seferi, Rodos Seferi ve Mohaç Meydan Muharebesi'nde görev aldı. Bu süreçte önce Yayabaşılığa, ardından Zemberekçibaşılığa ve son olarak Başteknisyenliğe terfi etti. Yeniçeri seferlerine katılarak mimari ve mühendislik bilgisini geliştirdi; tahkimatlar, yollar, köprüler ve su kemerleri gibi askerî altyapı projelerinde uzmanlaştı. Yaklaşık elli yaşındayken Osmanlı İmparatorluğu'nun baş mimarlığına atandı. Orduda edindiği teknik deneyimi, görkemli dini yapılar ile çeşitli sivil yapıların inşasında kullandı ve bu görevde yaklaşık elli yıl hizmet verdi.
Mimar Sinan'ın başyapıtı Edirne'deki Selimiye Camii, en ünlü eseri ise İstanbul'daki Süleymaniye Camii'dir. Osmanlı İmparatorluğu'nun baş mimarı olarak geniş bir ekibe liderlik etti ve birçok yetenekli yardımcı yetiştirdi. Bu isimler arasında Sultanahmet Camii'nin mimarı Sedefkâr Mehmed Ağa ve Mostar'daki Mostar Köprüsü'nün mimarı Mimar Hayreddin yer alır. Osmanlı mimarisinin klasik döneminin en büyük ustası kabul edilen Sinan, Batı'da Michelangelo ile karşılaştırılır. Mimar Sinan'ın eserleri, mimarlık tarihinde en etkili yapılar arasında gösterilir.
== Yaşamı ==
=== Kökeni ve devşirilmesi ===
Sinaneddin Yusuf, Kayseri'nin Agrianos (günümüzdeki Ağırnas) köyünde Ermeni veya Rum ya da Hristiyan Türk, olarak doğduğu düşünülmektedir. Ayrıca doğduğu Rum köyünde Ermeniler yaşamıyordu Hristiyan Türkler ve Rumlar birlikte yaşıyordu. Akrabalarının Kıbrıs'a sürgününü iptal ettirmek için II. Selim'e yazdığı mektupta akraba isimleri Üleysi, Kudanşah, Sarıoğlu Düvenci'dir. Ayrıca Örfî Mehmet Ağa'nın Tarih-i Edirne eserinde Mimar Sinan kendi dedesinin adının Toğan Yusuf olduğunu söylemiştir ve bu isimlerin hepsi Türkçe kökenlidir. Ayrıca devşirme olarak alındıktan sonra Türkleştirmek amaçlı bir aileye verildiği veya Türkçe bilmediğine dair bir belge bulunulamamıştır. 1511'de Yavuz Sultan Selim zamanında devşirme olarak İstanbul'a gelmiş Yeniçeri Ocağı'na alınmıştır.
"Bu değersiz kul, Sultan Selim Han'ın saltanat bahçesinin devşirmesi olup, Kayseri sancağından oğlan devşirilmesine ilk defa o zaman başlanmıştı. Acemi oğlanlar arasından sağlam karakterlilere uygulanan kurallara bağlı olarak kendi isteğimle dülgerliğe seçildim. Ustamın eli altında, tıpkı bir pergel gibi ayağım sabit olarak merkez ve çevreyi gözledim. Sonunda yine tıpkı bir pergel gibi yay çizerek, görgümü artırmak için diyarlar gezmeye istek duydum. Bir zaman padişah hizmetinde,Arap ve Acem ülkelerinde gezip tozdum. Her saray kubbesinin tepesinden ve her harabe köşesinden bir şeyler kaparak bilgi, görgümü artırdım. İstanbul'a dönerek zamanın ileri gelenlerinin hizmetinde çalıştım ve yeniçeri olarak kapıya çıktım."
=== Yeniçerilik dönemi ===
Abdulmennan oğlu Sinan, Mimar olarak Yavuz Sultan Selim'in 1514 Çaldıran Savaşı, 1517 Mısır seferine katıldı. 1521 yılında Kanuni Sultan Süleyman'ın Belgrad Seferine Yeniçeri olarak katıldı. 1522'de Rodos Kuşatması'na Atlı Sekban olarak katılıp, 1526 Mohaç Meydan Muharebesi'nden sonra, gösterdiği yararlılıklar sebebiyle takdir edilerek Acemi Oğlanlar Yayabaşılığına (Bölük Komutanı) terfi ettirildi. Sonraları Zemberekçibaşı ve Başteknisyen oldu.
1533 yılında Kanuni Sultan Süleyman'ın İran Seferi sırasında Van Gölü'nde karşı sahile gitmek için Mimar Sinan iki haftada üç adet kadırga yapıp donatarak büyük itibar kazandı. İran Seferinden dönüşte, Yeniçeri Ocağı'nda itibarı yüksek olan Hasekilik rütbesi verildi. Bu rütbeyle, 1537 Korfu, Pulya ve 1538 Moldova seferlerine katıldı. 1538 yılındaki Karaboğdan Seferinde ordunun Prut Nehri'ni geçmesi için köprü gerekmiş bataklık alanda günlerce uğraşılmasına karşın köprü kurulamamış görev Kanuni'nin veziri Damat Çelebi Lütfi Paşa'nın emriyle Abdulmennan oğlu Sinan'a verilmiştir.
Hemen adı geçen suyun üstüne bir güzel köprünün yapımına başladım. 10 günde yüksek bir köprü yaptım. İslam ordusu ile bütün canlıların şahı, sevinçle geçtiler.
Köprünün yapımından sonra Abdulmennan oğlu Sinan 17 yıllık yeniçerilik hayatından sonra 49 yaşında Başmimarlık görevine atanır.
Yeniçeri ocağındaki yolumdan ayrılacak olma düşüncesi elem verse de sonunda yine mimarlığın camiler inşa edip birçok dünya ve ahret muradına vesile olacağını düşünüp kabul ettim.
=== Başmimarlık dönemi ===
1538 yılında Hassa başmimarı olan Sinan, başmimarlık görevini Kanuni Sultan Süleyman, II. Selim ve III. Murat zamanında 49 yıl süre ile yapmış Mimar Sinan'ın, mimarbaşılığa getirilmeden evvel yaptığı üç eser dikkat çekicidir. Bunlar: Halep'te Husreviye Külliyesi, Gebze'de Çoban Mustafa Külliyesi ve İstanbul'da Hürrem Sultan için yapılan Haseki Külliyesidir. Halep'teki Hüsreviye Külliyesinde, tek kubbeli cami tarzı ile, bu kubbenin köşelerine birer kubbe ilave edilerek yan mekânlı cami tarzı birleştirilmiş ve böylece Osmanlı mimarlarının İznik ve Bursa'daki eserlerine uyulmuştur. Külliyede ayrıca, avlu, medrese, hamam, imaret ve misafirhane gibi kısımlar bulunmaktadır. Gebze'deki Çoban Mustafa Paşa Külliyesinde renkli taş kakmalar ve süslemeler görülür. Külliyede cami, türbe ve diğer unsurlar ahenkli bir tarzda yerleştirilmiştir. Mimar Sinan'ın İstanbul'daki ilk eseri olan Haseki Külliyesi, devrindeki bütün mimari unsurları taşımaktadır. Cami, medrese, sübyan mektebi, imaret, darüşşifa ve çeşmeden oluşan külliyede cami, diğer kısımlardan tamamen ayrıdır, Mimar Sinan'ın Mimarbaşı olduktan sonra verdiği üç büyük eser, onun sanatının gelişmesini gösteren basamaklardır. Bunların ilki İstanbul'daki Şehzade Camii ve külliyesidir. Dört yarım kubbenin ortasında merkezi bir kubbe tarzında inşa edilen Şehzade Camii, daha sonra yapılan bütün camilere örnek teşkil etmiştir. Süleymaniye Camii, Mimar Sinan'ın İstanbul'daki en muhteşem eseridir. Kendi tabiriyle kalfalık döneminde, 1550-1557 yılları arasında yapılmıştır.
Mimar Sinan'ın en büyük eseri ise, 86 yaşında yaptığı ve "ustalık eserim" diye takdim ettiği, Edirne'deki Selimiye Camiidir (1575). Mimarbaşı olduğu sürece birbirinden çok değişik konularla uğraştı. Zaman zaman eskileri restore etti. Bu konudaki en büyük çabalarını Ayasofya için harcadı. 1573'te Ayasofya'nın kubbesini onararak çevresine, takviyeli duvarlar yaptı ve eserin bugünlere sağlam olarak gelmesini sağladı. Eski eserlerle abidelerin yakınına yapılan ve onların görünümlerini bozan yapıların yıkılması da onun görevleri arasındaydı. Bu sebeplerle Zeyrek Camii ve Rumeli Hisarı civarına yapılan bazı ev ve dükkânların yıkımını sağladı. İstanbul caddelerinin genişliği, evlerin yapımı ve lağımların bağlanmasıyla uğraştı. Sokakların darlığı sebebiyle ortaya çıkan yangın tehlikesine dikkat çekip bu hususta ferman yayınlattı. Günümüzde bile bir problem olan İstanbul'un kaldırımlarıyla bizzat ilgilenmesi çok ilgi çekicidir. Büyükçekmece Köprüsü üzerinde kazılı olan mührü, onun aynı zamanda mütevazı kişiliğini de yansıtmaktadır. Mühür şöyledir:
"El-fakiru l-Hakir Ser Mimaranı Hassa"(Değersiz ve muhtac kul, Saray özel mimarlarının başkanı)
Eserlerinin bir kısmı İstanbul'dadır. 1588'de İstanbul'da vefat eden Mimar Sinan, Süleymaniye Camii'nin yanında kendi yaptığı sade türbeye defnedilmiştir.
Mimar Sinan Türbesi, İstanbul Müftülüğünün sütunlu kapısından çıkınca hemen solda, iki caddenin kesiştiği noktada Fetva Yokuşu başında sağda, Süleymaniye Camii'nin Haliç duvarının önünde, beyaz taşlı sade bir türbedir. Mezarı 1935 yılında Türk Tarihini Araştırma Kurumu üyeleri tarafından kazılmış ve kafatası incelenmek üzere alınmış ancak sonraki restorasyon kazısında kafatasının yerinde olmadığı görülmüştür.
1976'da Uluslararası Astronomi Birliği'nin aldığı kararla Merkür'deki bir krater Sinan Krateri olarak isimlendirilmiştir.
== Eserleri ==
Mimar Sinan 81 cami, 51 mescit, 55 medrese, 26 darül-kurra, 17 türbe, 17 imarethane, 3 darüşşifa (hastane), 5 su yolu, 8 köprü, 20 kervansaray, 36 saray, 8 mahzen ve 48 de hamam olmak üzere 375 eser yapmıştır. Ayrıca, Edirne ilindeki Selimiye Camii Dünya Kültür Mirası listesindedir.
== Popüler kültürde yeri ==
1976'da Merkür'de keşfedilen bir kratere Uluslararası Astronomi Birliği tarafından, Mimar Sinan'a ithafen ''Sinan'' adı verildi.
İstanbul'da bulunan bir devlet üniversitesine 1982 yılında "Mimar Sinan Üniversitesi" adı verildi. 2003 yılında adı Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi olarak değiştirildi.
Mimar Sinan'ı konu alan çok sayıda roman ve tiyatro oyunu yayınlanmıştır. Abidin Dino'nun Sinan ve Arthur Stratton'un Sinan isimli biyografik romanları en bilinenler arasındadır.
2003 yapımı Hürrem Sultan dizisinde Mehmet Çerezcioğlu tarafından canlandırılmıştır.
2011 yapımı Muhteşem Yüzyıl dizisinde birkaç bölüm Gürkan Uygun tarafından canlandırılmıştır.
2021'de Sinan Operası bestelendi.
== Vasiyeti ==
“Dünya durdukça, eserlerimi gören aklı selim sahiplerinin, çabamın ciddiyetini göz önünde bulundurarak, bunlara insaf ile bakacaklarını ve beni hayırlı dualarla anacaklarını umarım, inşallah.” El-Fakir Sinan, Ser Mimaran-ı Hassa
```json
{
"q1": 1976,
"q2": "İki haftada üç adet kadırga",
"q3": "Edirne'deki Selimiye Camii (1575)",
"q4": 10,
"q5": "300'den fazla büyük yapı ve 375 eser"
}
```
Kaynaklar ve tekrar üretilebilirlik
Bu yazı için yeni model çağrısı veya yeni ölçüm yapmadım. Bütün ölçüm değerleri, açılmış tam istemler ve düşünme/görünür içerik ayrı alanları COMPARISON.json içinden izlenebilir. Grafikler de aynı dosyadan kodla çizildi. Sayıların alan eşleştirmesi NUMBER-SOURCES.json, tüm ortamların tam istem ve değiştirilmemiş yanıtları PROMPTS-OUTPUTS.json dosyasında. Paylaşılan COMPARISON.json kopyasında yalnız yerel model klasörü yolları <model_dir> ile değiştirildi.
Belge metni: Türkçe Vikipedi, Mimar Sinan, revizyon 38328473, CC BY-SA 4.0; alıntılar kaynak metnin yazımını korur. Teknoloji kartındaki donanım kapasiteleri ve güç sınırı önceki yazıdaki ortam bilgisi; ölçülen hızlardan türetilmiş cihaz özellikleri değildir. Model dosya adı eşliği bayt eşliği kanıtı değildir.
İndirilebilir veriler: COMPARISON.json (108 ana kayıt, tam istemler, düşünme ve görünür içerik ayrı) · NUMBER-SOURCES.json (yazıdaki sayıların alan eşleştirmesi) · PROMPTS-OUTPUTS.json (dört ortamın tam istem ve değiştirilmemiş yanıtları).


