Açık ağırlıklı modeli indirince her şeyi yapabilir miyim? Lisansı nasıl okuyorum
Modeli indirmek, her kullanım için izin almak değil. Gemma’nın iki farklı lisans sayfasından başlayıp yerel deneme, hizmet sunma ve dosya dağıtmayı ayırıyorum.
Konu ve kaynaklar
- Açık ağırlık, açık kaynak ve model kullanım izinleri
- OSI · Hugging Face · Apache Software Foundation · Google
- Gemma eski kuşak koşulları ve Gemma 4 Apache 2.0 sayfası
- Kaynak inceleme tarihi: 9 Kasım 2026
Yöntem ve sınır
- Birincil kaynaklardan okuma notu; hukuki danışmanlık değil
- Model veya GPU deneyi yapılmadı
- Kontrol listesi açıklama amaçlı; model çıktısı değil
Bir modelin dosyalarını bilgisayarıma indirebiliyorum diye onu istediğim her işte kullanabilir miyim? Hayır; dosyaya erişmek, kullanım koşullarının olmadığı anlamına gelmiyor. Kendi bilgisayarımda denemek, modeli bir uygulamanın arkasında çalıştırmak ve değiştirdiğim ağırlıkları başkalarına vermek ayrı ayrı bakılması gereken işler. Bu yazı için lisans metinlerini açıp bu ayrımı gündelik kullanım üzerinden okudum.

En somut örnek aynı model ailesinin içinde: Google’ın Gemma kullanım koşulları sayfası, metnin yalnız ekinde sayılan modeller için geçerli olduğunu söylüyor ve Gemma 4 için ayrı bir Apache 2.0 lisansına yönlendiriyor. Yani yalnız “Gemma lisansı” diye aramak bile yanlış kuşağın koşullarına götürebiliyor. Buradaki amaç bir modeli iyi ya da kötü ilan etmek değil; indirdiğim dosyanın yanında hangi metni saklamam gerektiğini netleştirmek.
Önce üç şeyi ayırıyorum: dosya, izin, açıklık
Açık ağırlık, modelin öğrenilmiş parametrelerine erişebilmemle ilgili. Lisans, bu dosyalarla hangi koşullarda ne yapabileceğimle ilgili. Açık kaynak ise bundan daha geniş bir iddia olabiliyor. Bu üç başlığı tek bir “ücretsiz” kutusuna koyunca önemli farklar kayboluyor.
Open Source Initiative’in Open Source AI Definition 1.0 metni; sistemi kullanma, inceleme, değiştirme ve paylaşma özgürlüklerini birlikte ele alıyor. Bu özgürlüklerin ön koşulu olan değişikliğe elverişli biçim için parametrelerin yanında eğitim ve çalıştırma kodu ile yeterince ayrıntılı eğitim verisi bilgisi de isteniyor. Bu, eğitimde kullanılan her dosyanın mutlaka herkese indirilebilir olması gerektiği şeklinde okunmamalı: tanım, paylaşılamayan verinin kaynağı ve işlenmesi hakkında da bilgi istiyor.
Bu tanımı burada kavramları ayırmak için kullanıyorum; bütün modellerin hukuki durumunu tek başına belirleyen bir yasa olarak değil. Pratik sonuç daha basit: “Ağırlıkları açık” cümlesi, tek başına “tüm eğitim süreci açık” veya “kullanımda hiçbir koşul yok” demiyor.
Model sayfasındaki küçük lisans etiketi başlangıç noktası
Hugging Face’in lisans belgesi, depodaki README dosyasının üst bilgisine lisans kimliği yazılabildiğini anlatıyor. Bu yüzden sayfadaki etiket yararlı bir ilk işaret. Ama etiketten sonra gerçek lisans dosyasını ve varsa bağlantıyla dahil edilen ek koşulları da açmak gerekiyor. Özellikle özel bir lisans söz konusuysa yalnız etiketin adından karar çıkarmıyorum.
Benim için burada önemli soru “Bu aileye ne lisans deniyordu?” değil, “Elimdeki tam model sürümü hangi metne bağlı?” Dosyayı daha az bellek isteyen bir biçime çeviren başka bir depodan indiriyorsam, o deponun modelin nereden geldiğini ve hangi koşullarla paylaşıldığını nasıl açıkladığına da bakıyorum. Dönüştürücünün kendi kod lisansını, ağırlıkların lisansı yerine koymuyorum.
Aynı aile, farklı kuşak: Gemma örneği
9 Kasım 2026’da okuduğum Gemma Terms of Use sayfasının başında açık bir kapsam uyarısı var. Metin, alttaki ekte yer alan modeller için geçerli. Bu ekte Gemma 1, 2, 3 ve başka varyantlar sayılıyor. Sayfanın başındaki not ise Gemma 4 için ayrı Apache 2.0 sayfasını gösteriyor. Eski koşulları yeni kuşağa kendiliğinden taşımamak gerekiyor.
| Okuduğum metin | Metinde ne var? | Benim kontrolüm |
|---|---|---|
| Gemma Terms of Use | Ekinde sayılan modeller; kullanım kısıtları, dağıtım koşulları ve çıktı maddesi. | Tam model adını ekte arıyorum. Gemma 4’e genellemiyorum. |
| Gemma 4 için gösterilen lisans | Apache License 2.0 metni. | Dağıtımda lisans, değişiklik ve bildirim koşullarını okuyorum. |
Bir başka ayrıntı da “dağıtım” kelimesi. Eski Gemma koşullarının 1.1(b) maddesi, modeli veya işlevini API ya da web üzerinden hizmet olarak sunmayı da bu tanıma dahil ediyor. Bu nedenle “Dosyayı kimseye vermiyorum, yalnız uygulamam cevap üretiyor” demek, o metnin dağıtım koşullarını otomatik olarak konu dışı bırakmıyor. Bu, söz konusu Gemma metninin tanımı; bütün lisanslara taşınacak genel bir kural değil.
Aynı metnin 3.1 maddesi, sonraki kullanıcılara sözleşmenin verilmesi, kullanım kısıtlarının aktarılması ve değiştirilmiş dosyaların belirtilmesi gibi koşullar içeriyor. 3.2 maddesi de yasak kullanım politikasına bağlantı veriyor. Tek bir “ticari kullanılır mı?” sorusunun yanında, nasıl sunacağım ve hangi yükümlülükleri aktaracağım? sorusu da var.
Apache 2.0 geniş izin veriyor; “koşulsuz” demiyor
Apache License 2.0, çoğaltma, değiştirme ve dağıtma için geniş izinler tanıyor. Ticari kullanımı sırf ticari olduğu için yasaklayan bir hüküm yok. Fakat bu, lisansı ve bildirimleri atarak her şeyi yeniden paketleyebilirim demek değil.
Metnin 4. maddesindeki yeniden dağıtım koşullarını sadeleştirince şu kontrol listesi çıkıyor:
- Alıcıya lisansın bir kopyasını ver.
- Değiştirdiğin dosyalarda değişiklik yaptığını belirgin biçimde belirt.
- Dağıttığın türev çalışmanın kaynak biçiminde ilgili telif, patent, marka ve atıf bildirimlerini koru.
- Asıl dağıtımda NOTICE dosyası varsa, ilgili atıf bildirimlerini metnin izin verdiği yerlerden birinde okunabilir biçimde aktar.
Bunlar 4. maddenin okuma özeti; tam lisansın yerine geçmiyor. Ayrıca 6. madde, kaynağı olağan biçimde belirtme gibi sınırlı istisnalar dışında marka kullanım izni vermediğini söylüyor. Bir modeli kullanabilmek, geliştiren kuruluşun beni desteklediği izlenimini verme hakkı değil. 7. madde de çalışmanın garanti verilmeden sunulduğunu belirtiyor; modelin her çıktısı için güvence aldığım anlamına gelmiyor.
Çıktıyı paylaşmak ile modeli paylaşmak aynı soru değil
Bir modelin yazdığı paragrafı yayımlamakla model dosyasını yeniden dağıtmak aynı işlem değil. Örneğin kapsamını yukarıda sınırladığım Gemma koşullarının 3.3 maddesi, Google’ın üretilen çıktılar üzerinde hak iddia etmediğini söylüyor; çıktılardan ve sonraki kullanımlarından kullanıcıyı sorumlu tutuyor.
Bu cümleyi “Her çıktı kesinlikle telifsizdir” diye çevirmiyorum. Google’ın hak iddia etmemesi, çıktıda üçüncü bir kişinin hakkını ilgilendiren hiçbir şey bulunamayacağını kanıtlamaz. Buradan hareketle bütün modellere, bütün ülkelere veya bütün içerik türlerine tek bir çıktı kuralı da çıkarmıyorum.
İndirmeden önce saklayabileceğim kısa not
Yüzlerce satırlık bir hukuk raporu yerine önce aşağıdaki soruları doldurmak işe yarıyor. Bu bir model deneyi veya otomatik lisans onayı değil; eksik bilgiyi görünür kılan bir kontrol listesi.
Modelin tam adı ve sürümü: Asıl geliştiricinin deposu: İndirdiğim deponun adresi ve sabit revision/commit kimliği: Ağırlıkların lisansı ve lisans metninin kopyası: Varsa ek kullanım politikası ve eriştiğim tarih: Yapacağım iş: yerel deneme / hizmet sunma / dosya dağıtma Değişiklik ve atıf bildirimleri: Çıktıyla ilgili ayrıca kontrol etmem gereken konu:
Revision dediğim, deponun belirli bir halini işaretleyen sürüm kimliği. Dosya adı değişmese bile deponun içeriği değişebilir. Hangi ağırlığı ve hangi lisans metnini birlikte okuduğumu kaydetmek, daha sonra yalnız model adına bakarak hatırlamaya çalışmaktan daha sağlam bir dayanak veriyor.
Benim için sonuç
Yerel model seçerken “Bilgisayarıma sığıyor mu?” ile “Yapacağım işe koşulları uyuyor mu?” sorularını ayırıyorum. İlkini donanım ve ölçüm cevaplıyor; ikincisi için tam sürümün lisansını okumak gerekiyor. Bu yazıda beni en çok durduran ayrıntı, aynı Gemma adı altında bile eski ve yeni kuşak için ayrı metinlerin bulunması oldu. Aile adını bilmek yetmiyor.
Kısa kuralım: modelin tam adı, gerçek lisans metni ve yapacağım işlem aynı notta buluşmadan, indirme düğmesini kullanım izninin tamamı saymıyorum.
Kaynaklar, kapsam ve sınırlar
Bu kaynaklı okuma notu için sayfalar 9 Kasım 2026’da incelendi. Yeni model çalıştırması, GPU ölçümü veya lisans uyumluluğu testi yapılmadı. Örnek kontrol listesi açıklama amacıyla yazıldı; model çıktısı değil. Hukuki danışmanlık veya belirli bir uygulamaya uygunluk garantisi değildir. Özel lisansların tümü karşılaştırılmadı; bir dosyanın gerçekten hangi koşullara bağlı olduğu, o sürümün kendi belgeleriyle kontrol edilmelidir. Eğitim verisi ve üretilen içeriğin hukuki durumu ayrıca değerlendirme gerektirebilir.
- OSI — Open Source AI Definition 1.0: özgürlükler, veri bilgisi, kod ve parametreler.
- Hugging Face — Licenses: model kartındaki lisans üst bilgisi ve özel lisans dosyaları.
- Google — Gemma Terms of Use: 1 Nisan 2026 tarihli metin; kapsam uyarısı, ek, 1.1(b), 3.1, 3.2 ve 3.3 maddeleri.
- Google — Gemma 4 için gösterilen Apache License 2.0: ayrı lisans sayfası.
- Apache Software Foundation — Apache License 2.0: özellikle 2, 3, 4, 6 ve 7. maddeler.