Dört ekran kartlı bilgisayarım iki kez dondu: ekran kartı penceresi ve RAM
Monitörün bağlı olduğu ekran kartında Resizable BAR kapalıydı, bir gece de aynı anda çalışan video işleri RAM’i bitirdi. Belirti, neden, çözüm.
Donanım
- 4× RTX 5090 (32 GB) · Threadripper PRO 5955WX
- 215 GB DDR4 (işletim sisteminin gördüğü)
- ASUS Pro WS WRX80E-SAGE SE WIFI · BIOS 1901
Sistem
- Ubuntu 26.04.1 · Linux 7.0
- NVIDIA sürücüsü 595.99.02
- systemd kullanıcı dilimi: 180 GB RAM tavanı
Masaüstümde dört RTX 5090 var. Bir kartı aynı zamanda monitöre görüntü veriyor, diğerleri yalnız model çalıştırıyor. Bir akşam bilgisayar kırk dakika arayla iki kez tamamen dondu; fare, klavye, hiçbir şey cevap vermedi. İki donmanın nedeni farklı çıktı. Kayıtlara bakıp ikisini de buldum ve bir daha olmaması için önlem aldım.
1. Monitörün bağlı olduğu kart kilitlendi
Belirti: Bilgisayar bir anda dondu, kasadan resetledim. Yeniden açınca sistem kaydında ekran kartı sürücüsünün “kart kilitlenmiş olabilir” uyarısını gördüm. Hata hep aynı karttaydı: monitörün bağlı olduğu kart. Aynı hatanın daha küçük hâlleri gün içinde birkaç kez daha, birkaç gün önceki bir masaüstü çöküşünde de yaşanmış.
Neden: İşlemci, ekran kartının belleğine doğrudan bir pencere üzerinden erişiyor. Bu pencerenin adı BAR. BIOS’ta Resizable BAR kapalı olduğu için bu pencere yalnız 256 MB’tı. Masaüstünün ve Chrome’un görüntü tamponları bu alanı doldurunca sürücü yeni belleği pencereye yerleştiremedi, kart kilitlendi. Kartın 32 GB belleğinin dolmasıyla ilgisi yok: o kartta boş bellek vardı, dolan şey bu küçük pencereydi. Model işlerinin bu pencerede kapladığı yer de çok küçüktü (birkaç MB). Asıl tüketici masaüstü ve tarayıcıydı.
Çözüm: BIOS’ta Re-Size BAR Support ayarını açtım (Advanced → PCI Subsystem Settings; “Above 4G Decoding” zaten açıktı). Açılıştan sonra dört kartta da pencere 32 GB oldu. O günden beri bu hata kayıtlarda bir kez bile görünmedi.
Ek önlem: İş başlatan betiğim, bu pencere 1 GB’tan küçükse monitör kartını hiç seçmiyor. BIOS bir gün ayarı sıfırlarsa monitör kartı kendiliğinden korunuyor. Dakikada bir pencerenin doluluğunu da kaydediyorum.
2. Aynı gece RAM bitti
Belirti: Resizable BAR’ı açıp bilgisayarı yeniden başlattıktan kısa süre sonra yine dondu. Bu sefer ekran kartı hatası yoktu. Kayıtların son dakikalarında bellek ayırma hataları vardı, takas alanı dolmaya başlamıştı, sonra kayıt kesildi.
Neden: Aynı anda üç kartta Wan 2.2 video modeli, dördüncü kartta bir görsel düzenleme modeli (Qwen-Image-Edit) çalışıyordu. Bu modeller ekran kartına tam sığmadığı için bir kısmını sistem RAM’inde tutuyor. Bu bellek takasa atılamayan türden: işletim sistemi onu diske taşıyıp yer açamıyor. Dört iş birlikte bilgisayarın 215 GB RAM’ini bitirdi. Normalde böyle bir durumda sistem en büyük işi kapatır; burada bunu yapacak fırsatı bulamadan makine dondu.
Çözüm: Masaüstünde çalıştırdığım uygulamalara toplam 180 GB RAM tavanı koydum. Bu sınır aşılırsa sistem o gruptaki en büyük işi kapatıyor, masaüstü ve geri kalan her şey ayakta kalıyor. Bunu kasıtlı olarak sınırı aşan bir testle denedim: iş kapandı, bilgisayar donmadı. Ayrıca büyük model yükleyen her iş başlamadan önce yeterli RAM olup olmadığına bakıyor; yer yoksa başlamıyor.
3. Tavan çalıştı, ama yetmedi
Belirti: Üç saat kadar sonra iki video işi ve bir görsel işi aynı anda başladı. Bilgisayar donmadı ama 180 GB tavanına dayandı, takılmaya başladı ve görsel işi kapandı.
Neden: İşler RAM kontrolünü yanlış yerden yapıyordu: bilgisayarın toplam boş RAM’ine bakıyordu, 180 GB tavanına ne kadar kaldığına değil. Toplamda yer var görünüyordu, tavanda yoktu. Bir de iki iş modelini aynı anda yüklerken ikisinin en yüksek kullanımı üst üste biniyordu; kontrol anında bu henüz görünmüyordu.
Çözüm: RAM kontrolünü tek bir yere topladım. Artık boş yer tavana göre hesaplanıyor, işin ihtiyacının üstüne 30 GB pay bırakılıyor ve modeller sırayla yükleniyor: biri yüklenirken diğeri bekliyor. Sıraya alma ve beklemeyi de testle doğruladım.
Bir dahaki sefere
- Monitöre görüntü veren karta ağır iş verecekseniz BIOS’ta Resizable BAR açık mı, önce ona bakın. Linux’ta
nvidia-smi -q -d MEMORYçıktısındaki “BAR1 Memory Usage” bu pencereyi gösterir. - Kartın kendi belleğinde yer bırakmak bu pencereyi korumaz; ikisi ayrı şeyler.
- Modelin bir kısmını RAM’de tutan işleri paralel çalıştırırken RAM’i iş başına hesaplayın ve tavanı uygulamalara koyun; sistem kilitlenmeden önce bir iş kapanır.
- RAM kontrolü, koyduğunuz tavana göre yapılmalı; toplam boş RAM yanıltıyor.