Yapay zekâya CSV vermeden önce: 1,25 hangi sütunda?
Yanlış ayırıcı 1,25’i iki sütuna bölebilir. Temsili bir CSV ile ondalık virgülü, ürün kodlarını ve eksik tutarları yapay zekâya vermeden önce nasıl kontrol ediyorum?
Örneğin çalıştığı ortam
- Python 3.14.7 · standart kütüphane (csv, decimal)
- Yerel, CPU üzerinde; temsili CSV, model çalıştırılmadı
Başvuru belgeleri
- RFC 4180 · CSV alanları ve tırnaklama
- Microsoft Excel / Power Query · sütun türü ve yerel ayar (belge incelemesi)
Bir tabloyu yapay zekâya verip “Toplam ne kadar?” diye sormadan önce tek bir satırı kontrol etmek yeterince iyi bir başlangıç. Şu satıra bakın: 0012;1,25. Noktalı virgül sütunları ayırıyorsa ürün kodu 0012, tutar da 1,25 TL. Dosyayı virgülle ayıran bir okuyucu ise aynı satırdan 0012;1 ve 25 değerlerini çıkarıyor. Hesap daha başlamadan eldeki tablo değişti.
Bu farkı görmek için aşağıdaki küçük örneği Python’un CSV okuyucusuyla iki biçimde açtım. Bir yapay zekâ modelini, Excel sürümünü veya dosya yükleme hizmetini test etmedim. Örnek, dosyanın nasıl okunduğunu denetlemenin cevabı denetlemekten neden ayrı bir iş olduğunu gösteriyor.

Aynı dosya, iki ayrı okuma
Üç ürün içeren temsili dosya şu. Son satırdaki noktalı virgülün ardından bir değer yok. Bu örnekte o alanın anlamı “tutar girilmemiş”.
urun_kodu;tutar_tl
0012;1,25
0013;2,50
0014;
| Dosyadaki satır | Ayırıcı , ise | Ayırıcı ; ise |
|---|---|---|
| Başlık | urun_kodu;tutar_tl | urun_kodu ve tutar_tl |
0012;1,25 | 0012;1 ve 25 | 0012 ve 1,25 |
0014; | 0014; | 0014 ve boş alan |
Virgülle okunduğunda 0012;1,25 satırının iki parçaya bölünmesi güven verici görünebilir. Başlık ise tek parça; son satır da öyle. Ben önce sütun adlarının beklediğim gibi geldiğine, sonra her veri satırında aynı sayıda alan olduğuna bakarım. Böylece yanlış ayırıcıyla elde edilen tabloyu hesaplamaya sokmam.
CSV’nin yaygın virgüllü biçimini tarif eden RFC 4180’de virgül içeren bir alan çift tırnağa alınır. Örneğin 0012,"1,25" satırı, virgül ayırıcıyken de iki alan olarak okunabilir. Buradaki dosya ise noktalı virgüllü bir CSV çeşidi. Python’un csv modülü ayırıcıyı seçmeye izin veriyor. Kısacası her virgülü ya da noktalı virgülü bulduğumuz yerde bölmek, tırnak içindeki alanları da parçalayabileceği için güvenli bir okuma yöntemi değil.[1][2]
Sütun doğruysa sırada hücrenin anlamı var
Noktalı virgülle okuyunca 1,25 artık doğru sütunda. Ama Python’un varsayılan CSV okuyuşunda hâlâ bir metin: okuyucu alanları ayırıyor, otomatik olarak sayıya çevirmiyor.[2] Hesap için tutar sütununda virgülün ondalık ayracı olduğunu ayrıca belirttim. Ürün kodlarına ise dokunmadım. 0012 bir miktar değil; başka bir tablodaki aynı kodla eşleştireceğim bir kimlik.
Bir tablo programıyla açıyorsanız aynı ayrım orada da işe yarıyor. Microsoft, Power Query’de yerel ayarın metinlerin başka veri türlerine nasıl çevrildiğini etkilediğini anlatıyor.[3] Excel’in destek belgesi de sayıya benzeyen metinlerde baştaki sıfırların otomatik dönüşümle silinebildiğini belirtiyor ve içe aktarırken ilgili sütunu metin olarak tanımlamayı gösteriyor.[4] Bu yüzden örnekte kod sütununu metin, tutar sütununu ise Türkçe sayı gösterimine göre okunacak bir değer olarak ele alıyorum. Dönüşümü bütün dosyaya birden uygulamıyorum.
Bu örneğin cevabı “3,75 TL” ile bitmiyor
İki dolu tutarı topladığımda sonuç 3,75 TL. Fakat dosyada üç ürün var. Okura göstermek isteyeceğim cümle şu: “Tutarı girilmiş iki ürünün ara toplamı 3,75 TL; 0014 kodlu ürünün tutarı eksik.” Boş alanı sıfır saymak ara toplamı bu dosyada değiştirmez. Değişen şey, okurun bu toplamın bütün ürünleri kapsadığını sanması.
Bu ayrım ortalamada hemen görülür. Yalnızca dolu tutarları kullanırsam bölen iki; boşluğu sıfır varsayarsam üç. Hangi hesabın doğru olduğu dosya uzantısından anlaşılmaz. Boş alanın “bilinmiyor” mu, “uygulanmaz” mı, yoksa gerçekten “sıfır” mı olduğunu verinin sahibi söylemeli.
Sohbette önce önizleme, sonra hesap
Küçük bir dosyada, sohbet aracı tabloyu nasıl gördüğünü gösterebiliyorsa önce başlıkları, birkaç satırı ve eksik alanları isterim. Özellikle başında sıfır olan bir kodu ve bir virgüllü tutarı orijinal dosyayla karşılaştırırım. Aracın ayrıştırma ayarlarını gerçekten değiştirebildiğini varsaymam. Önizleme kaynakla uyuşmuyorsa dosyayı açık ayırıcı ve sütun türü seçebildiğim bir araçla yeniden içe aktarmak daha güvenilir.
Şu istem, yukarıdaki temsili dosyaya göre yazıldı; burada bir model üzerinde denenmedi:
Bu tabloda sütun ayırıcısı noktalı virgül. Ürün kodlarını metin olarak, baştaki sıfırları koruyarak göster. Tutar sütunundaki virgül ondalık ayracı; boş tutar sıfır değil. Hesaplamadan önce sütun adlarını, veri satırı sayısını ve tutarı boş olan ürün kodlarını yaz. Sonra yalnızca dolu tutarların ara toplamını ver. Sütunlar bu tarife uymuyorsa toplam çıkarma, nerede uyuşmadığını yaz.
Yükleme sırasında 0012 zaten 12 olarak kaydedildiyse bu istem özgün kodu güvenilir biçimde geri getiremez. O durumda yeniden içe aktarma için orijinal dosya gerekir.
Önizleme birkaç satırda hatayı yakalayabilir; doğru görünmesi bütün dosyanın doğru işlendiğini kanıtlamaz. Bir rapora girecek toplamı tablo programında veya kodla yeniden hesaplar, yanında kaç kaydın hesaba katıldığını da yazarım. Yapay zekâ o noktada sonucun ne söylediğini açıklayabilir; hangi satırların hesaba girdiğini gözden geçirme işini ortadan kaldırmaz.
Örneği yeniden çalıştırma ve kaynaklar
Temsili dosyayı ve toplama kodunu tek bir Python dosyası olarak indirebilirsiniz. Yalnızca standart kütüphane kullanır. python3 csv-ornek-0a18d263.py komutu iki okumanın alanlarını, geçerli tutar sayısını, eksik tutar sayısını ve ara toplamı JSON olarak yazdırır. Örnek dönüştürücü bilerek dar kapsamlıdır: virgülden sonra tam iki basamak bekler; işaret, binlik ayraç ve para simgesi kabul etmez. Başka bir dosyanın sayı gösterimini doğrulamadan bu kuralı ona uygulamayın.
- RFC 4180, bölüm 2: virgülle ayrılan alanlar, başlık ve tırnaklama. Bilgilendirme amaçlı bir belge; tüm CSV çeşitlerini tanımlamıyor.
- Python belgeleri:
csv.readerveDialect.delimiter: varsayılan metin alanları ve seçilebilir ayırıcı. - Microsoft Learn: Power Query’de veri türleri ve yerel ayar.
- Microsoft Support: Excel’de baştaki sıfırları koruma.