tüm projeler
Proje · · 10 dk okuma ·

Deep Blue: Kasparov'u Yenen Satranç Makinesinin Fikrini Kendi Bilgisayarımda Yazdım

Deep Blue’nun 1997 zaferini anlattım; fikrini Python motoruyla ölçtüm. Alfa-beta, Stockfish 19 ve Qwen satranç deneyi: gerçek istemler ve ham sonuçlar.

Kullanılan teknolojiler ve ortam

Motorlar ve ortam

  • Threadripper PRO 5955WX · Python 3.14.7 · python-chess 1.11.2
  • Kendi alfa-beta motorum · elle yazılmış değerlendirme
  • Stockfish 19 · bench 1/16 thread · analiz 8 thread / 2 GB hash

Dil modeli ve yöntem

  • Qwen3.8-27B NVFP4 · vLLM
  • Sıcaklık 0 · düşünme kapalı · 24 token · tek oyun
  • PGN + FEN · en fazla 3 deneme · sonra tohumlu rastgele yasal hamle

Video ve kapsam

  • Yapay zekâ tarihi · 4. bölüm · Deep Blue yeniden çalıştırılmadı
  • Qwen-Image 2.1 + Wan2.2: temsilî canlandırma
  • ElevenLabs seslendirme · demo kayıtları 26 Ekim 2026

11 Mayıs 1997’de Garri Kasparov, IBM’in Deep Blue’suna karşı altıncı oyunu 19. hamlede terk etti. Maç 3½–2½ bitti. Bu videoda dünya şampiyonunu klasik turnuva kurallarıyla bir maçta yenen bilgisayarın hikâyesini anlatıyorum; sonra arayış fikrini küçük bir Python motoruyla görünür kılıyorum.

Yapay zekâ tarihi · 4. bölüm. Deep Blue’yu çalıştırmadım: özel satranç çipleri olan tarihî makineyi yeniden kurmadım ve emüle etmedim. Videodaki deney, alfa-beta arayışı ile elle yazılmış değerlendirmeyi kullanan kendi küçük motorum. Aşağıdaki ölçümler o demodan; tarihî Deep Blue rakamları ise kaynaklardan.

YouTube’da izle

Öğrenen ağdan arayan makineye

LeNet bölümünde bağlantıların ağırlıklarını veriden öğrenen bir ağ vardı. Deep Blue’nun merkezinde farklı bir fikir var: hamle ağacını araştırmak, ulaşılan pozisyonları satranç bilgisiyle puanlamak. Campbell, Hoane ve Hsu’nun makalesi, özelliklerin ve ağırlıkların büyük çoğunluğunun elle oluşturulduğunu ve ayarlandığını söylüyor. “Hiç öğrenme yoktu” demek de fazla kesin: makale iki otomatik ayarlama aracını ayrıca anlatıyor.

Videoda Shannon’ın 1950’de tarif ettiği kombinasyon patlamasından, Turing’in kâğıt üzerindeki hesabından, ChipTest ve Deep Thought üzerinden IBM’e uzanıyorum. Shannon’ın yaklaşık 10120 varyasyon hesabı bir büyüklük tahmini; bu demoda o ağacın tamamını saymadım.

1997’de masanın öbür yanında ne vardı?

Deep Blue, 30 düğümlü IBM RS/6000 SP ve 480 özel satranç çipinden oluşuyordu. Arayış ana işlemci, işçiler ve çipler arasında bölünüyor; değerlendirme yaklaşık 8.000 özellikten yararlanıyordu. Yaklaşık 4.000 pozisyonluk açılış kitabı ile 700.000 oyunluk genişletilmiş kitap da insan bilgisini arayışa taşıyordu. Bunlar benim Python motorumun özellikleri değil, tarihî sistemin makalesindeki sayılar.

1996’daki ilk maçta Deep Blue ilk oyunu kazanmış, Kasparov maçı 4–2 almıştı. 1997 rövanşında Kasparov ilkini, Deep Blue ikinciyi kazandı; üç beraberlikten sonra altıncı oyunda maç sonuçlandı. IBM’in tarih sayfası sonucu ve kapsamını doğruluyor: hüküm süren dünya şampiyonuna karşı, standart turnuva süreleriyle bir maç zaferi.

Küçük motor: bütün ağacı açmadan aynı cevabı bulmak

Python ve python-chess ile yazdığım motor taş değerleri, taş-kare tabloları, hamle sıralaması ve sessizlik araması kullanıyor. Piyon 100, at 320, fil 330, kale 500, vezir 900 puan; bunlar eğitimden çıkmadı, kodda yazılı. Alfa-beta, aranan sonuca etki edemeyecek dalları buduyor. Bu, her pozisyonda aynı miktarda hızlanma garantisi değil.

Yarım hamle derinliğiPerft: yasal hamle dizileri
120
2400
38.902
4197.281

Perft, yalnız belirtilen derinlikteki yasal dizileri sayıyor. Aşağıdaki minimax/alfa-beta düğüm sayısı ise arama sırasında ziyaret edilen düğümleri sayıyor; ikisini aynı ölçüt sanmamak gerekiyor.

DerinlikMinimax düğümAlfa-beta düğümOrtak hamle / puan
242184Nf3 / 0
39.323778Nf3 / 50
4206.6043.155Nf3 / 0

Dört yarım hamlede 206.604 düğüm yerine 3.155 düğüm: aynı Nf3 ve aynı 0 puanı. Bu eşitlik yalnız aşağıdaki kayıtlarda sınanan derinlikler için doğrulandı; motorumun dünya şampiyonu düzeyinde olduğunu söylemiyor.

Aynı hamle ve puan kontrolü: değiştirilmemiş sonuç
[
  {
    "minimax": {
      "deger": 0,
      "en_iyi": "Nf3",
      "dugum": 421
    },
    "alfabeta": {
      "deger": 0,
      "en_iyi": "Nf3",
      "dugum": 84
    },
    "derinlik": 2,
    "ayni_deger": true,
    "ayni_hamle": true
  },
  {
    "minimax": {
      "deger": 50,
      "en_iyi": "Nf3",
      "dugum": 9323
    },
    "alfabeta": {
      "deger": 50,
      "en_iyi": "Nf3",
      "dugum": 778
    },
    "derinlik": 3,
    "ayni_deger": true,
    "ayni_hamle": true
  },
  {
    "minimax": {
      "deger": 0,
      "en_iyi": "Nf3",
      "dugum": 206604
    },
    "alfabeta": {
      "deger": 0,
      "en_iyi": "Nf3",
      "dugum": 3155
    },
    "derinlik": 4,
    "ayni_deger": true,
    "ayni_hamle": true
  }
]

Saniyede kaç pozisyon? Aynı şeyleri saymıyoruz

Sistem / koşulKaydedilen hızVerinin türü
Kendi Python motorum, tek süreç / tek çekirdek31.260 düğüm/snYerel ölçüm: toplam düğüm / toplam süre
Stockfish 19, 1 thread1.471.091 düğüm/snYerel bench
Stockfish 19, 16 thread17.849.268 düğüm/snYerel bench
Deep Blue: Hsu 1999, sürdürülen hız200.000.000 pozisyon/snKaynakta bildirilen tarihî sayı
Deep Blue: Campbell vd. 2002, maç ortalaması126.000.000 pozisyon/snBir dakikadan uzun maç aramalarının ortalaması

Videodaki 6.398 kat, 200 milyonun yerel motorumun kayıtlı hızına oranının yuvarlanmış hâli; 126 milyonla oran 4.031 kat. Bu bir Elo, donanım verimliliği veya “1997 makinesi bugünkünü yendi” karşılaştırması değil. Donanım, dil, aranan pozisyonlar, değerlendirme ve düğüm tanımları farklı. Yerel CPU bütünüyle boş değildi; bu tek koşunun sayıları.

Hız özeti: ham JSON
{
  "toplam_dugum": 165826,
  "toplam_sn": 5.3,
  "ortalama_dugum_sn": 31260,
  "deep_blue_surekli_dugum_sn_hsu1999": 200000000,
  "deep_blue_mac_ortalamasi_campbell2002": 126000000,
  "kat_200M": 6398,
  "kat_126M": 4031
}
Stockfish bench: ham çıktı
== bench 1 thread (varsayılan: bench 16 1 13 default depth)
===========================
Total time (ms) : 1698
Nodes searched  : 2497913
Nodes/second    : 1471091
== bench 16 thread
===========================
Total time (ms) : 35585
Nodes searched  : 635166219
Nodes/second    : 17849268

İkinci oyunun sessiz hamlesi

36. hamlede Deep Blue, beklenen Qb6 yerine axb5 oynadı. New York Times’ın 13 Mayıs 1997’de aktardığı kayıtlar, Qb6 değerlendirmesinin derinleşince düştüğünü ve makinenin ek düşünme süresinde piyon değişimini seçtiğini anlatıyor. Bunu “bilgisayar insan gibi sezdi” diye açıklamıyorum: videoda kayıtların gösterdiği arayış kararını anlatıyorum.

Aynı pozisyonda benim motorum 60 saniyede 1.649.119 düğüm saydı; tamamlanan derinlik 6, seçim Qb6. Stockfish 19’un üç adaylı 60 saniyelik analizinde de Qb6 ilk sırada (+1,47), axb5 ikinci (+1,07). Bu ölçüm, bu ayarlarda modern motorun tercihi; tarihî makinenin içini yeniden çalıştıran bir deney değil.

Kasparov’un ikinci oyunu terk ettiği son pozisyonda Stockfish Qe3 savunmasını buluyor. Üç adaylı analizde siyah açısından −1,36; yalnız Qe3 sonrasına ayrı bir dakika ayırınca −0,01. Arama koşulunu değiştirmek puanı değiştiriyor: −0,01 bir matematiksel beraberlik kanıtı değil. Benim küçük motorum ise Qxc6 seçti; bu başarısızlığı da kayıtta tutuyorum.

Kritik pozisyonlar: FEN, ayarlar, bütün adaylar ve motor çıktıları
{
  "stockfish": "Stockfish 19",
  "ayar": {
    "stockfish_sure_sn": 60,
    "threads": 8,
    "hash_mb": 2048,
    "motor_sure_sn": 60
  },
  "zaman": "2026-10-26T02:11:13+0300",
  "capraz_kontrol_fen37": {
    "pgn_den": "r1r1q1k1/6p1/3b1p1p/1p1PpP2/1Pp5/2P4P/R1B2QP1/R5K1 w",
    "campbell2002_dipnot13": "r1r1q1k1/6p1/3b1p1p/1p1PpP2/1Pp5/2P4P/R1B2QP1/R5K1 w",
    "esit": true
  },
  "pozisyonlar": {
    "A_oyun2_hamle36": {
      "not": "Deep Blue 36.axb5 oynadı; beklenen 36.Qb6",
      "fen": "r1r1q1k1/6p1/p2b1p1p/1p1PpP2/PPp5/2P4P/R1B2QP1/R5K1 w - - 0 36",
      "sira": "beyaz",
      "stockfish_en_iyi3": {
        "sure_sn": 60.4,
        "satirlar": [
          {
            "hamle": "Qb6",
            "puan_sp_siradaki": 147,
            "mat": null,
            "derinlik": 36,
            "pv": "36. Qb6 Qe7 37. Be4 Rcb8 38. Qf2 Qe8 39. axb5 axb5 40. Ra6 Qd8 41. Qa2 Rxa6"
          },
          {
            "hamle": "axb5",
            "puan_sp_siradaki": 107,
            "mat": null,
            "derinlik": 36,
            "pv": "36. axb5"
          },
          {
            "hamle": "Qe1",
            "puan_sp_siradaki": 0,
            "mat": null,
            "derinlik": 35,
            "pv": "36. Qe1 e4 37. Qxe4 Qf8 38. axb5 Re8 39. Qxc4 axb5 40. Qd4 Rxa2 41. Rxa2 Be5"
          }
        ]
      },
      "stockfish_hamle_degeri": [
        {
          "hamle": "axb5",
          "puan_sp_hamleyi_yapan": 68,
          "mat": null,
          "derinlik": 41,
          "pv_sonrasi": "36...e4 37. b6 e3 38. Qf3 Rcb8 39. Kf1 Qe5 40. Qe4 Rxb6 41. Qxe5 Bxe5 42. Ra3"
        },
        {
          "hamle": "Qb6",
          "puan_sp_hamleyi_yapan": 217,
          "mat": null,
          "derinlik": 40,
          "pv_sonrasi": "36...Qe7 37. Be4 Rcb8 38. Qf2 Qd8 39. axb5 axb5 40. Kf1 Rxa2 41. Qxa2 Kf8 42. Ke2"
        }
      ],
      "bizim_motor": {
        "hamle": "Qb6",
        "derinlik": 6,
        "puan_sp_siradaki_bakisindan": 25,
        "dugum": 1649119,
        "sure_sn": 60.0001,
        "dugum_sn": 27485,
        "derinlik_adimlari": [
          {
            "derinlik": 1,
            "dugum": 87,
            "sure_sn": 0.0045,
            "en_iyi": "Be4",
            "puan_sp": 0
          },
          {
            "derinlik": 2,
            "dugum": 529,
            "sure_sn": 0.0266,
            "en_iyi": "Qb6",
            "puan_sp": 0
          },
          {
            "derinlik": 3,
            "dugum": 1914,
            "sure_sn": 0.0922,
            "en_iyi": "Qb6",
            "puan_sp": 5
          },
          {
            "derinlik": 4,
            "dugum": 13852,
            "sure_sn": 0.6246,
            "en_iyi": "Qb6",
            "puan_sp": 15
          },
          {
            "derinlik": 5,
            "dugum": 85955,
            "sure_sn": 3.34,
            "en_iyi": "Qb6",
            "puan_sp": 15
          },
          {
            "derinlik": 6,
            "dugum": 827854,
            "sure_sn": 34.8788,
            "en_iyi": "Qb6",
            "puan_sp": 25
          }
        ]
      }
    },
    "C_oyun1_hamle44": {
      "not": "Deep Blue 44...Rd1 oynadı",
      "fen": "4r3/8/2p2PPk/1p1r4/pP2p1R1/P1B5/2P2K2/8 b - - 0 44",
      "sira": "siyah",
      "stockfish_en_iyi3": {
        "sure_sn": 60.0,
        "satirlar": [
          {
            "hamle": "Rf5+",
            "puan_sp_siradaki": -777,
            "mat": null,
            "derinlik": 46,
            "pv": "44...Rf5+ 45. Ke2 Rg8 46. g7 Kh5 47. Rg1 Rf3 48. Bd4 Kh6 49. Rg4 Kh5 50. Rxe4"
          },
          {
            "hamle": "Rg8",
            "puan_sp_siradaki": -777,
            "mat": null,
            "derinlik": 46,
            "pv": "44...Rg8 45. g7 Rf5+ 46. Ke2 Kh5 47. Rg1 Rf3 48. Bd4 Kh6 49. Rg4 Kh5 50. Rxe4"
          },
          {
            "hamle": "Kh5",
            "puan_sp_siradaki": -815,
            "mat": null,
            "derinlik": 46,
            "pv": "44...Kh5 45. f7 Rf5+ 46. Ke2 Rd8 47. Rg2 Kh6 48. Rg1 Rf3 49. Be5 Rc8 50. Bd4"
          }
        ]
      },
      "stockfish_hamle_degeri": [
        {
          "hamle": "Rd1",
          "puan_sp_hamleyi_yapan": -99983,
          "mat": -17,
          "derinlik": 65,
          "pv_sonrasi": "45. g7 Rd5 46. Ke2 Rf5 47. Rh4+ Kg6 48. Rh8 Rxf6 49. Rxe8 Kxg7 50. Re6 Kf7"
        }
      ],
      "bizim_motor": {
        "hamle": "e3+",
        "derinlik": 6,
        "puan_sp_siradaki_bakisindan": 15,
        "dugum": 1876226,
        "sure_sn": 60.0001,
        "dugum_sn": 31270,
        "derinlik_adimlari": [
          {
            "derinlik": 1,
            "dugum": 57,
            "sure_sn": 0.0023,
            "en_iyi": "c5",
            "puan_sp": 40
          },
          {
            "derinlik": 2,
            "dugum": 390,
            "sure_sn": 0.0163,
            "en_iyi": "c5",
            "puan_sp": 5
          },
          {
            "derinlik": 3,
            "dugum": 2840,
            "sure_sn": 0.1011,
            "en_iyi": "e3+",
            "puan_sp": 25
          },
          {
            "derinlik": 4,
            "dugum": 22340,
            "sure_sn": 0.8079,
            "en_iyi": "e3+",
            "puan_sp": -5
          },
          {
            "derinlik": 5,
            "dugum": 72527,
            "sure_sn": 2.945,
            "en_iyi": "e3+",
            "puan_sp": 20
          },
          {
            "derinlik": 6,
            "dugum": 462849,
            "sure_sn": 17.5597,
            "en_iyi": "e3+",
            "puan_sp": 15
          }
        ]
      }
    },
    "B_oyun2_son": {
      "not": "Kasparov 45.Ra6 sonrası terk etti",
      "fen": "1r6/5kp1/RqQb1p1p/1p1PpP2/1Pp1B3/2P4P/6P1/5K2 b - - 14 45",
      "sira": "siyah",
      "stockfish_en_iyi3": {
        "sure_sn": 60.0,
        "satirlar": [
          {
            "hamle": "Qe3",
            "puan_sp_siradaki": -136,
            "mat": null,
            "derinlik": 28,
            "pv": "45...Qe3 46. Qxd6 Re8 47. Qd7+ Re7 48. Qc6 Qxe4 49. d6 Qxf5+ 50. Kg1 Rd7 51. Qxb5"
          },
          {
            "hamle": "Qxc6",
            "puan_sp_siradaki": -607,
            "mat": null,
            "derinlik": 28,
            "pv": "45...Qxc6 46. dxc6"
          },
          {
            "hamle": "Qb7",
            "puan_sp_siradaki": -854,
            "mat": null,
            "derinlik": 27,
            "pv": "45...Qb7 46. Qxd6 Kg8 47. Qc6 Kh7 48. d6 Qf7 49. g4 Rd8 50. Qxb5 Kh8 51. Bd5"
          }
        ]
      },
      "stockfish_hamle_degeri": [
        {
          "hamle": "Qe3",
          "puan_sp_hamleyi_yapan": -1,
          "mat": null,
          "derinlik": 46,
          "pv_sonrasi": "46. Qxd6 Re8 47. Qd7+ Re7 48. Qc6 Qxe4 49. d6 Qd3+ 50. Kg1 Re8 51. Ra1 h5"
        }
      ],
      "bizim_motor": {
        "hamle": "Qxc6",
        "derinlik": 8,
        "puan_sp_siradaki_bakisindan": -30,
        "dugum": 1757873,
        "sure_sn": 60.0002,
        "dugum_sn": 29298,
        "derinlik_adimlari": [
          {
            "derinlik": 1,
            "dugum": 89,
            "sure_sn": 0.0034,
            "en_iyi": "Qxc6",
            "puan_sp": -15
          },
          {
            "derinlik": 2,
            "dugum": 139,
            "sure_sn": 0.0081,
            "en_iyi": "Qxc6",
            "puan_sp": -15
          },
          {
            "derinlik": 3,
            "dugum": 740,
            "sure_sn": 0.0286,
            "en_iyi": "Qxc6",
            "puan_sp": -10
          },
          {
            "derinlik": 4,
            "dugum": 2636,
            "sure_sn": 0.1195,
            "en_iyi": "Qxc6",
            "puan_sp": -30
          },
          {
            "derinlik": 5,
            "dugum": 10590,
            "sure_sn": 0.4188,
            "en_iyi": "Qxc6",
            "puan_sp": -25
          },
          {
            "derinlik": 6,
            "dugum": 34183,
            "sure_sn": 1.5722,
            "en_iyi": "Qxc6",
            "puan_sp": -30
          },
          {
            "derinlik": 7,
            "dugum": 126642,
            "sure_sn": 5.6875,
            "en_iyi": "Qxc6",
            "puan_sp": -25
          },
          {
            "derinlik": 8,
            "dugum": 511111,
            "sure_sn": 21.7148,
            "en_iyi": "Qxc6",
            "puan_sp": -30
          }
        ]
      }
    }
  }
}

44. hamledeki hata: olanla yorumu ayırmak

İlk oyundaki 44...Rd1 için Murray Campbell, NPR’ın 2014 kaydında program hatası nedeniyle rastgele hamle oynandığını söylüyor. Bunun Kasparov’u psikolojik olarak etkilediği yorumu ile hata olgusu aynı şey değil: aynı programda sözcüsü Mig Greengard, Kasparov adına bu etkiyi reddediyor. Videoda bu ayrımı korudum. Yerel Stockfish analizinde Rd1 sonrası siyah için mat −17 kaydedildi; bu, hamlenin kötülüğüne dair bugünkü analiz, Kasparov’un zihni hakkında ölçüm değil.

Qwen satranç oynayınca

Son deneyde Qwen3.8-27B beyaz, küçük motorum siyah oynadı. Her tur modele bütün hamle geçmişi ve FEN verildi; yasal hamle listesi verilmedi. Sıcaklık 0, düşünme kapalı, en fazla 24 çıktı tokenı. Motor sabit derinlik 4 ve sessizlik aramasıyla oynadı. Yasadışı cevaba aynı düzeltme gönderildi; en fazla üç deneme de başarısızsa 1997 tohumlu rastgele yasal hamle oynandı. Bu zorunlu hamleleri model seçmiş gibi göstermiyorum.

İlk yedi beyaz hamlesi ilk denemede yasaldı. Sekizinci turda üç deneme de yasadışıydı; rastgele seçilen Nh4 sonrasında motor Bxd1 ile veziri aldı. Tam oyunda 20 beyaz hamlesi, 28 yasadışı deneme ve 9 zorunlu rastgele hamle var. Motor 20...Qf5# ile mat etti (0–1). Bu, tek oyun ve tek istem politikası; bütün dil modellerinin satranç gücü hakkında genel sıralama değil.

8. tur: gerçek istemler, düzeltmeler ve değişmemiş model cevapları
{
  "no": 8,
  "renk": "beyaz",
  "oyuncu": "Qwen",
  "san": "Nh4",
  "uci": "f3h4",
  "fen_once": "r2qkb1r/ppp2ppp/2n5/4p3/3P2b1/2P2N2/P1PB1PPP/R2QKB1R w KQkq - 0 8",
  "deneme_sayisi": 3,
  "yasadisi_deneme": 3,
  "zorunlu_rastgele": true,
  "denemeler": [
    {
      "istek": [
        {
          "role": "system",
          "content": "Sen bir satranç oyuncususun. Sadece istenen hamleyi yazarsın."
        },
        {
          "role": "user",
          "content": "Satranç oynuyoruz. Sen beyazsın.\nŞimdiye kadarki hamleler (PGN): 1. e4 Nf6 2. Nc3 Nc6 3. d4 d5 4. exd5 Nxd5 5. Nf3 Nxc3 6. bxc3 Bg4 7. Bd2 e5\nŞu anki pozisyon (FEN): r2qkb1r/ppp2ppp/2n5/4p3/3P2b1/2P2N2/P1PB1PPP/R2QKB1R w KQkq - 0 8\nSıradaki hamleni yalnızca standart cebirsel gösterimle (SAN, ör. Nf3, exd5, O-O) tek bir hamle olarak yaz. Açıklama yapma."
        }
      ],
      "cevap_ham": "Bxc6",
      "okunan": "Bxc6",
      "sure_sn": 0.472,
      "yasal": false,
      "usage": {
        "prompt_tokens": 232,
        "total_tokens": 236,
        "completion_tokens": 4,
        "prompt_tokens_details": null,
        "completion_tokens_details": {
          "reasoning_tokens": 0
        }
      }
    },
    {
      "istek": [
        {
          "role": "system",
          "content": "Sen bir satranç oyuncususun. Sadece istenen hamleyi yazarsın."
        },
        {
          "role": "user",
          "content": "Satranç oynuyoruz. Sen beyazsın.\nŞimdiye kadarki hamleler (PGN): 1. e4 Nf6 2. Nc3 Nc6 3. d4 d5 4. exd5 Nxd5 5. Nf3 Nxc3 6. bxc3 Bg4 7. Bd2 e5\nŞu anki pozisyon (FEN): r2qkb1r/ppp2ppp/2n5/4p3/3P2b1/2P2N2/P1PB1PPP/R2QKB1R w KQkq - 0 8\nSıradaki hamleni yalnızca standart cebirsel gösterimle (SAN, ör. Nf3, exd5, O-O) tek bir hamle olarak yaz. Açıklama yapma."
        },
        {
          "role": "assistant",
          "content": "Bxc6"
        },
        {
          "role": "user",
          "content": "\"Bxc6\" bu pozisyonda yasal bir hamle değil. Lütfen bu pozisyonda yasal olan tek bir hamle yaz (SAN). Açıklama yapma."
        }
      ],
      "cevap_ham": "Bxc6",
      "okunan": "Bxc6",
      "sure_sn": 0.391,
      "yasal": false,
      "usage": {
        "prompt_tokens": 288,
        "total_tokens": 292,
        "completion_tokens": 4,
        "prompt_tokens_details": null,
        "completion_tokens_details": {
          "reasoning_tokens": 0
        }
      }
    },
    {
      "istek": [
        {
          "role": "system",
          "content": "Sen bir satranç oyuncususun. Sadece istenen hamleyi yazarsın."
        },
        {
          "role": "user",
          "content": "Satranç oynuyoruz. Sen beyazsın.\nŞimdiye kadarki hamleler (PGN): 1. e4 Nf6 2. Nc3 Nc6 3. d4 d5 4. exd5 Nxd5 5. Nf3 Nxc3 6. bxc3 Bg4 7. Bd2 e5\nŞu anki pozisyon (FEN): r2qkb1r/ppp2ppp/2n5/4p3/3P2b1/2P2N2/P1PB1PPP/R2QKB1R w KQkq - 0 8\nSıradaki hamleni yalnızca standart cebirsel gösterimle (SAN, ör. Nf3, exd5, O-O) tek bir hamle olarak yaz. Açıklama yapma."
        },
        {
          "role": "assistant",
          "content": "Bxc6"
        },
        {
          "role": "user",
          "content": "\"Bxc6\" bu pozisyonda yasal bir hamle değil. Lütfen bu pozisyonda yasal olan tek bir hamle yaz (SAN). Açıklama yapma."
        },
        {
          "role": "assistant",
          "content": "Bxc6"
        },
        {
          "role": "user",
          "content": "\"Bxc6\" bu pozisyonda yasal bir hamle değil. Lütfen bu pozisyonda yasal olan tek bir hamle yaz (SAN). Açıklama yapma."
        }
      ],
      "cevap_ham": "Qd2",
      "okunan": "Qd2",
      "sure_sn": 0.494,
      "yasal": false,
      "usage": {
        "prompt_tokens": 344,
        "total_tokens": 348,
        "completion_tokens": 4,
        "prompt_tokens_details": null,
        "completion_tokens_details": {
          "reasoning_tokens": 0
        }
      }
    }
  ]
}
Bütün oyunun PGN çıktısı
[Event "tarih-04 demo"]
[Site "?"]
[Date "????.??.??"]
[Round "?"]
[White "Qwen/Qwen3.8-27B"]
[Black "motor.py (alfa-beta, derinlik 4)"]
[Result "0-1"]

1. e4 Nf6 2. Nc3 Nc6 3. d4 d5 4. exd5 Nxd5 5. Nf3 Nxc3 6. bxc3 Bg4 7. Bd2 e5 8. Nh4 Bxd1 9. Be3 Bg4 10. Bd2 Qxh4 11. Rd1 Bxd1 12. Bh6 Bxc2 13. dxe5 Qxh6 14. Bc4 Qc1+ 15. Ke2 Qxh1 16. Bd3 Qd1+ 17. Ke3 Qxd3+ 18. Kf4 Nxe5 19. g3 Ng6+ 20. Kg5 Qf5# 0-1

Bütün istekler ve ham cevaplar: qwen-oyun.json. Servis kesintilerinde aynı istek yeniden denendi; kayıt 718 bekleme içeriyor. Duvar saati süresini modelin düşünme hızı diye sunmuyorum. İlk kesik deneme bu tamamlanmış oyunun istatistiğine katılmadı.

Bu bölümden kalan

Deep Blue’nun hikâyesi yalnız “daha hızlı bilgisayar” değil: arayış, özel donanım ve insanlarca yazılmış satranç bilgisinin birlikte çalışması. Kendi küçük motorum bunun iki parçasını gösteriyor, tarihî sistemi yeniden üretmiyor. Stockfish’in 2020 NNUE açıklaması da sonraki köprüyü kuruyor: alfa-beta arayışının yanında, milyonlarca pozisyonun değerlendirmeleriyle eğitilmiş bir sinir ağı. Serinin sonraki durağı AlexNet ve görüntü tanıma.

Yöntem, ortam ve sınırlar

Demo kaydı 26 Ekim 2026’da üretildi; bu eşlik yazısının yayın tarihi 15 Kasım 2026. CPU: AMD Ryzen Threadripper PRO 5955WX. Python 3.14.7, python-chess 1.11.2. Küçük motor tek süreç / tek çekirdek; Stockfish bench 1 ve 16 thread, pozisyon analizleri 8 thread / 2.048 MB hash / 60 saniye. Süreler eğitim veya model yükleme süresi değil, ilgili arama/bench süreleri. Qwen NVFP4 modeli vLLM üzerinden çağrıldı; sonuçlar bu tek oyuna aittir.

Hızdaki düğüm sayısı, perft yaprak sayısı ve satranç değerlendirme puanı farklı ölçülerdir. Puanlar ilgili JSON’da belirtilen tarafın bakış açısından, 100’de bir piyon ölçeğinde okunmalı; mat kayıtları ayrı değerlendirilir. Görüntü üretimi bu satranç ölçümlerine dahil değildir. Videodaki üretilmiş sahneler Qwen-Image 2.1 + Wan2.2 ile temsilî canlandırma, ses ElevenLabs’tir.

{
  "tarih": "2026-10-26T02:30:26+0300",
  "makine": "yapar",
  "cpu": "AMD Ryzen Threadripper PRO 5955WX 16-Cores",
  "cekirdek": "32",
  "os": "Linux-7.0.0-38-generic-x86_64-with-glibc2.43",
  "python": "3.14.7",
  "python_chess": "1.11.2",
  "venv": "~/.local/share/zeka-ai/venvs/tarih-demo (chess, matplotlib)",
  "stockfish": {
    "surum": "Stockfish 19 (sf_19 resmi sürüm, stockfish-linux-x86-64-universal.tar.gz)",
    "tar_sha256": "9defc0d4e55d49c65a6d042f3e571a39fcea499ade6dbe741b53b8c65e03611f",
    "ikili_sha256": "0f83d24cc46d2c66c60f16001af5444873bc112b7d028594513426894c12da19",
    "lisans": "GPLv3 (yalnız yerel analiz için çalıştırıldı, dağıtılmadı)",
    "kaynak": "https://github.com/official-stockfish/Stockfish/releases/tag/sf_19"
  },
  "qwen": {
    "model": "Qwen/Qwen3.8-27B (vLLM, nvidia/Qwen3.8-27B-NVFP4)",
    "uc": "http://127.0.0.1:8000/v1",
    "ayar": "temperature 0, max_tokens 24, enable_thinking false"
  },
  "notlar": [
    "hiz.py ve stockfish bench, başka bir oturumun GPU işi sürerken koştu (CPU tamamen boş değildi); sayılar o anki ölçümdür.",
    "Deep Blue çalıştırılamaz: özel donanım. Demo, fikrin (alfa-beta + elle yazılmış değerlendirme) küçük bir Python örneğidir."
  ]
}

Ham kayıtlar ve yeniden inceleme

Bu ekler özgün demo dosyalarının değiştirilmemiş kopyalarıdır; yalnız yukarıdaki panellerde okunabilir sunum için HTML kaçışı uygulandı. Stockfish ikilisi dağıtılmıyor.

Kaynaklar

  • IBM Heritage: Deep Blue — 1996/1997 maçları ve tarihî zaferin kapsamı.
  • Shannon (1950), Programming a Computer for Playing Chess; Turing (1953), Faster Than Thought, satranç bölümü — tarihsel başlangıç.
  • Hsu (1999), IBM’s Deep Blue Chess Grandmaster Chips, IEEE Micro 19(2), 70–81 — çipler ve sürdürülen hız.
  • Campbell, Hoane, Hsu (2002), Deep Blue, Artificial Intelligence 134, 57–83 — mimari, maç hızı, özellikler, açılış kitabı ve FEN çapraz kontrolü.
  • Bruce Weber, New York Times, 7 ve 13 Mayıs 1997 — ikinci oyunun tartışması ve açıklanan arama kayıtları.
  • NPR / Snap Judgment (2014), Kasparov vs. Deep Blue — hata anlatımı ile psikolojik etki itirazı.
  • Stockfish: Introducing NNUE Evaluation (2020) — arayış ile öğrenilmiş değerlendirme.

Segment bazında kaynak eşleştirmesi, oyun kaydı kökenleri ve yerel arşiv notları yukarıdaki KAYNAKLAR.md dosyasında.

ölçüm → not → yeniden denemeörnek projeler